Çağdaş sanat müzelerinde dijital etkileşimli teknolojilerin iç mekân deneyimine etkileri

Abstract

21. Yüzyıl'da gerçekleşen bilgi iletişim teknolojilerindeki bir dizi gelişme toplumların sosyo-kültürel yapısında köklü değişimlere sebep olmuştur. Günümüzde dijital teknolojiler desteği ile bilgi ve içerik üretimi herkes tarafından ve anlık gerçekleştirilebilmektedir. Bu durum çok sesli, demokratik, sosyal ve etkileşimli ortamlara ihtiyaç ve zemin oluşturmaktadır. İnsanlığın somut ve soyut kültürel mirasını koruyan, sergileyen, kültür aktarımı ve bilgi paylaşımının kurumsal mekânları olan müzeler de bu bağlamda değişime yönelmektedir. Diyalog odaklı, katılımcı, etkileşimli, toplumun her kesimini mekânlarına dâhil eden, yeni temsil biçimleri ile toplumlar ve müze arasında karşılıklı iletişimi destekleyen, çok yönlü bilgi paylaşımına açık mekânlara dönüşme yoluna girilmiştir. Bilgi iletişim teknolojileri ve dijital etkileşimli teknolojiler müzelerde kullanıcı etkileşimi ve mekân deneyimini artırmak, müzeleri kapsayıcı mekânlara dönüştürmek adına kullanılmaktadır. Bu çalışmada; çağdaş sanat müzelerinde değişen sergileme yöntemleri ve dijital etkileşimli teknolojilerin kullanım alanlarını incelemek, iç mekân tasarımına olan etkilerini araştırmak ve dijital etkileşimli teknolojilerin müze iç mekân deneyimine etkilerini irdelemek amaçlanmıştır. Dijital etkileşimli teknolojilerin çağdaş sanat müzesi mekânlarına adaptasyonunu incelemek amacıyla Avrupa'dan örnekler üzerinde saha araştırmaları gerçekleştirilmiştir. İncelenen müzeler; Finlandiya, Helsinki'de Kiasma Çağdaş Sanat Müzesi, İtalya, Roma'da Ulusal 21. Yüzyıl Sanatları Müzesi (MAXXI), Portekiz, Lizbon'da Sanat, Mimarlık ve Teknoloji Müzesi (MAAT), İspanya, Barselona'da Barselona Çağdaş Sanat Müzesi (MACBA), İsviçre, Zürih'te Dijital Sanatlar Müzesi (MuDA), Fransa, Paris'te Centre Pompidou ve Atelier Des Lumieres'tir. Belirlenen çağdaş sanat müzeleri göstergebilimsel analiz yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Literatür taraması, doküman toplama, saha araştırması ve belirlenen iki müzede ziyaretçilere uygulanan kullanım sonrası değerlendirme anketi ile dijital teknolojilerin müze deneyimine olan etkileri ölçülmüştür. Anket uygulaması Kiasma Çağdaş Sanat Müzesi ve Centre Pompidou'da gerçekleştirilmiştir. Anket çalışmalarında elde edilen bulgular ışığında dijital etkileşimli teknolojilerin iç mekân deneyimini artırmaya yönelik katkı sağladığı görülmüştür. Araştırma sonucunda dijital etkileşimli teknolojilerin çağdaş sanat müzelerinde iç mekân deneyimine hangi yönlerden katkı sağladığı tartışılmış, çağdaş sanat müzesi iç mekân tasarımı ve deneyimini geliştirmeye yönelik öneriler getirilmiştir.