Aydınlatma tasarımı ilkeleri ve iç mimari projelendirme sürecindeki yerinin farklı fonksiyondaki iç mekân modelleri üzerinden analizi

Abstract

Aydınlatma, bir mekânın ve içinde yer alan öğelerin görünür olmasını sağlamak amacıyla ışık uygulamak anlamına gelmektedir. Aydınlatmanın, aydınlatma tasarımı kavramına dönüşebilmesi için, mekân işlevi, kullanıcı ihtiyaçları, proje bütçesi ile uyumlu olarak, iç mimari tasarımın, form, şekil, renk, malzeme, vb. özelliklerini geliştirmesi, kullanıcı algısını olumlu yönde arttıracak şekilde iç mekâna uygun olarak tasarlanması gerekmektedir. Aydınlatma, iç mimari tasarımın görünümünü, aydınlatan ışığın çeşitli kullanım şekilleri ile değiştirebilecek güce sahip bir tasarım öğesidir. Bu sebeple, iç mimari tasarım kapsamında aydınlatma, mekânı görünür kılmanın ötesine geçebilmeli, iç mekâna ait her bir bölüm için, gerekli işlev ve ihtiyaçları karşılayacak şekilde tasarlanmalı, tasarıma çeşitli şekillerde dahil edilerek, söz konusu mekân için, özgün tasarım çözümleri sunmalıdır. Alışılagelmiş aydınlatma ve mekân algısını bu şekilde, geliştirerek değiştirmek mümkün olabilmektedir. Böylece, iç mimari tasarımın, estetik görünümü geliştirilerek, işlevsel başarısı arttırılabilecektir. İç mekâna özel, özgün aydınlatma çözümlerinin sağlanabilmesi için, aydınlatma tasarımı, iç mimari tasarım ile eş zamanlı olarak başlamalıdır. Aydınlatma ve iç mimari tasarım prensipleri, birbirleri ile doğrudan etkileşim halindedir. Tasarımı tamamlanmış bir iç mimariye aydınlatmayı sonradan eklemek, aydınlatmanın tasarlanmasını zorlaştırmaktadır. İç mimari proje tamamlandıktan sonra eklenen aydınlatmanın, mekân tasarımına katkıları sınırlı olacaktır. Oysa ki aydınlatma, iç mimari tasarımın başından itibaren, iç mekâna özel çözümler üretecek şekilde, iç mimari kompozisyon ile uyumlu olarak, mekân tasarımının, çok farklı bölümlerine dahil edilip, tıpkı bir iç mekân tasarım öğesi gibi kullanılırsa, tasarlanmış olur. Aydınlatmanın, iç mekân tasarımı ile uyumunun beraberinde, mekân işlevine, kullanıcı ihtiyaçlarına, ışık kirliliği oluşturmadan, enerji verimliliği sağlayarak, görsel konfor koşulları kapsamında hizmet edebilmesi için, aydınlatmanın, temel kavram ve ilkelerine uygun olarak tasarlanması gerekir