İstanbul kenti ile ilgili, sosyal medya konum verilerinin analiz ve görselleştirilmesine yönelik bir yöntem önerisi

Abstract

Araştırmamızda, içinde bulunduğumuz bilgi çağının en önemli gerekliliklerinden biri olan anlamlı bilgiye ulaşma olgusuna yönelik bir yöntem çalışması yapılmıştır. Bu araştırmada çalışma alanı olarak, İstanbul il sınırları içinde yer alan kamusal açık alan, kültür sanat alanları, ticaret ve hizmet alanları olmak üzere üç ana grup altında toplanmış 79 adet sosyal hayat mekanı seçilmiştir. Bu ana grupların her biri kendi içinde dört alt gruba bölünmüştür. Bu alt gruplar; kamusal açık alanlar için, cadde, sahil, park, meydan, kültür sanat alanları için, sinema, tiyatro, sergi, müze, ticaret ve hizmet alanları için ise alışveriş merkezi, restoran, kafe ve çarşı olarak belirlenmiştir. Bu alt gruplarda yer alan mekanlar ile ilgili dünyanın en çok kullanıcısına sahip sosyal medya sitesi olan Facebook'da yapılan yer bildirimi (konum -check-in-) verileri toplanmış, bu verilerin analizleri yapılarak görselleştirme uygulanmıştır. Yapılan bu analizler doğrultusunda İstanbul kent kullanıcılarının yönelimleri anlaşılmaya çalışılmış, bu yönelimler doğrultusunda, kent yöneticilerine kent planlamacılarına ve kent yatırımcılarına karar verme süreçlerinde destek olması amacıyla bir rehber oluşturulması amaçlanmıştır. Bu çalışmada veri toplama süreci, 2018 yılı Ekim, Kasım, Aralık, 2019 yılı Ocak ve Şubat aylarında her haftasonu ve resmi tatillerde işletilmiştir. Bu süreci işletirken Facebook'un API hizmetinden yararlanılmış ve Phyton dili kullanılarak yarı otomatize hale getirilimiştir. Beş ay boyunca yürütülen veri toplama sürecinden sonra ArcGIS Pro programı kullanılarak görselleştime uygulanmıştır. Her bir veri toplama aşamasından sonra Facebook'dan alınan seçili mekanlarla ilgili konum verileri, Microsoft Excel programında tablolar oluşturularak depolanmıştır. Bu tablolar ArcGIS Pro programında çalışabilir durumda olması için gerekli formatta oluşturulmuştur. Tablolar ArcGIS Pro programına yüklendikten sonra, 2018 yılı, Ekim, Kasım, Aralık, 2019 yılı Ocak ve Şubat aylarında belirlenen ve haftasonlarıyla resmi tatilleri kapsayan tarihlerle ilgili görselleştirme süreçleri işlenmiştir. Analiz üç ana grup altında oluşturulan sorular doğrultusunda yapılmış, elde edilen analizler ve görselleştirmeler kapsamında oluşturulan bu sorulara yanıtlan bulunmuştur. Birinci grup analizlerde zaman bağımsız,veri toplanan beş ayın genel değerlendirilmesi ve karşılaştırılmasına yönelik sorular içermektedir. İkinci grup analizlerde, veri toplanan her bir ay kendi içinde değerlendirilmesine yönelik sorular içermektedir. Üçüncü grup analizlerde ise mekan türleri ve Kış mevsiminde İstanbul halkının yönelimlerini anlamaya yönelik değerlendimeler yapılabilmesi için alt mekan grupları ile ilgili analiz ve görselleştirmeler incelenmiştir. Yapılan ve üç grup altında topladığımız analiz sonuçları incelendiğinde, İstanbul kent kullanıcılarının yönelimlerinin hava koşullarından bağımsız olduğu, ağırlıklı olarak turistlik mekanlara ilginin yoğunlaştığı ve bu durumun asıl kent kullanıcılarından çok turistlik amaçla gelen kişilerin yoğunlukla sosyal medya kullanarak yer bildirimi yaptığı, gibi yorumlar yapılmıştır. Bu yorumların kesin ve net bulgular elde edilmekte kullanılması için daha kapsamlı araştırmalar yürütülmeli, tek başına Facebook'tan alınan yer bildirimi verilerinin yeterliliği tartışmaya açık bırakılarak araştırma tamamlanmıştır.