Sanal gerçeklik ortamında, iki ve üç boyutlu arayüz tasarımlarının, kullanılabilirlik üzerindeki etkisi

Abstract

Bu çalışmada, sanal gerçeklik ortamlarında kullanıcı arayüz tasarımlarının 2 veya 3 boyutlu oluşunun kullanılabilirlik üzerindeki etkisi, kullanıcı deneyimi araştırma yöntemlerinden olan kullanılabilirlik laboratuvar çalışması yöntemi ile değerlendirilmiştir. Bununla birlikte kullanıcıların sanal gerçeklik deneyim durumları ve cinsiyet faktörleri ile kullanıcıların tercihleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre SG ortamlarında daha iyi bir deneyim sunulması adına etkileşim ve görsel tasarım kapsamında önerilerde bulunulmuştur. Çalışma için yeni bir uygulamanın tasarlanması ve kodlamanması tercih edilmemiş, bunun yerine Oculus Rift'in sanal mağazasından ücretsiz olarak indirilebilen iki uygulama seçilmiştir. Tüm katılımcılar, SG ortamında arayüzleri 2B ve 3B olmak üzere farklı olan Avatar Editor (2B) ve Thread Studio (3B) uygulamalarını kullanarak bir adet görev tamamlamışlardır. Çalışmada nitel veri toplamak amacıyla katılımcılar test görevlerini gerçekleştirdikleri süre boyunca gözlenmişlerdir. Gözlem süresince sesli düşünme (think aloud) tekniği kullanılmış ve katılımcılardan sesli düşünmeleri istenerek ürünle etkileşimleri süresince bilişsel süreçleri anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Nicel veri toplama aracı olarak ise, literatürde kabul görmüş meCUE 2.0: kullanıcı deneyiminin temel bileşenlerinin modüler değerlendirilmesi ölçeği, Affect Grid (His Ölçeği), ek olarak katılımcıların kişisel bilgi ve tercihlerini kapsayan anketler uygulanmıştır. meCUE 2.0 ölçeği, literatürde yer alan birçok ölçekten farklı olarak katılımcıların ürün hakkındaki görsel estetik fikirlerini ve pozitif-negatif duygularını ele alan modüller içerdiği için bu çalışma kapsamında tercih edilmiştir. Affect Grid (His Ölçeği) ise, katılımcıların ürün hakkındaki hislerini Zevk (hoş duygu)-Rahatsızlık(hoş olmayan duygu) ve Yüksek uyarılma-Uyuklama eksenlerinde ölçtüğü için, meCUE ölçeği ile toplanan bu pozitif-negatif duygulara ait verilerin daha detaylı anlamlandırılması için seçilmiştir. Elde edilen ölçek verileri MS Excel programı ile işlenmiş ve grafikleri oluşturulmuştur. Bu araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, değerlendirmeye tabi tutulan uygulamaların kullanılabilirlik skorları ile pozitif duygu skorları arasında doğru orantılı bir ilişki saptanmıştır. Katılımcıların deneyim durumlarının kullanıcı tercihlerini etkilediği görülmüştür. Grafiksel kullanıcı arayüz tasarımının 2B veya 3B oluşunun kullanıcı tercihlerine yansıdığı görülmüş ancak kullanılabilirlik skoruna etkisi kesin olarak doğrulanamamıştır.