Eğitim çevresi ve tasarım ilişkisi: Türkiye’de okul sıraları üzerine bir inceleme

Abstract

Bireyde istendik davranış geliştirme süreci olarak tanımlanan eğitim olgusu bir fiziksel çevreye ihtiyaç duyar. Öğrenen ve öğretenin eğitim ortak paydasında bir araya geldiği bu çevreler günümüzde sınıf adlı birim olarak okulların içerisinde yer almaktadır. Bireylerin kişiliklerini oluşturmalarında önemli bir etken olan eğitim olgusunun verimliliği, öğrenen-öğreten-öğretilecek konu ile ilgili faktörlerin yanında bu fiziksel çevre ve onu oluşturan materyallerden etkilenmektedir. Materyallerin bu rolü, onların ne kadar özenli kurgulanması ve tasarlanması gerekliliğini gözler önüne sermektedir. Sunulan bu çalışmada, eğitim fiziksel çevresinde bulunan materyallerden öğrenci ile sürekli temas halinde bulunması sebebiyle onun fiziksel gelişimi ile doğrudan bağlantılı olan okul sıralarına odaklanılmaktadır. Araştırmanın kapsamı, kullanıcısının gelişim süreci ve eğitim programının uygunluğu göz önünde bulundurularak ilkokul ve ortaokullarda kullanılan sıralar olarak belirlenmiştir. Bu sıraların hangi birim ve uzmanlar tarafından ne şekilde tasarlanması gerektiğinin yanında mevcut düzende nasıl tasarlandığı, tasarım sürecinde kullanıcı istek ve ihtiyaçlarının nasıl belirlendiği çalışmada öğrenilmek istenen hedefleri oluşturmaktadır. Eylem plancısı rolünü üstlenen devlet birimlerinin yayımladıkları teknik şartnameler mevcut durum hakkında bilgi verirken, literatür araştırmalarıyla da okul sırasının nasıl tasarlanması gerektiğine dair veri toplanmıştır. Hedeflere ulaşmak için yapılan alan çalışmasıyla da Türkiye ölçeğindeki eğitim mobilyası üreticisi firmalar ile mülakatlar, kullanıcı olan öğretmen ve öğrenciler ile anket çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma ile Türkiye'deki okul sıralarının tasarım-kullanıcı bağlamı ele alınıp olumlu ve olumsuz yönleri ortaya çıkarılmış ve mevcut durumun iyileştirilmesi adına ilgili aktörlerin gerçekleştirmesi gerekenlere dair önerilerde bulunulmuştur.