Yaya olgusu, yaya ulaşımı sorunları ve mevcut kent merkezlerimizde yaya alanları düzenlenmesinde izlenecek bir yöntem önerisi

Abstract

Bu tez, kentsel ulaşım planlaması bütünü içinde, mevcut kent merkezlerimizde yaya alanları düzenlenmesinde izlenecek bir yöntem önerisini içeren, yaya olgusunun, tüm boyutlarıyla incelenerek, tarih içinde günümüze kadarki analizi yanı sıra; gerek Batı ülkelerinde, gerek ülkemizde yaya sorununun ortaya çıkışı ve çözüm arayışlarının analizlerinin yapıldığı bir çalışmadır. Ülkemizde yaya olgusu, ilk kez bu anlamda, ayrıntılı ve uygulamaya yönelik olarak ele alınmaktadır.

Hızlı kentleşme ve yetersiz ulaşım politikaları sonucu, kent merkezlerinde yaya ulaşımı sorunlaşmıştır. Çalışmamız, temelde, bu sorunlaşmanın toplumsal ve mekânsal boyutlarının saptanmasını ve merkez bölgelerde bazı işlek caddelerin trafikten arındırılarak, kentsel yaya ulaşım ağı ile bütünleşecek biçimde, yaya alanı olarak düzenlenmesi yöntemlerinin araştırılmasını amaçlamaktadır. Savımız, yaya ulaşımının büyük bir ağırlık taşıdığı kentlerimizde, böylesi alanların bir araç değil, amaç olmak durumunda olduğudur.

Birinci bölüm, sorunun genel boyutlarının, konunun güncelliğinin belirtildiği ve tez amaçlarının açıklandığı giriş bölümüdür. İkinci bölümde, yaya olgusu tüm boyutlarıyla incelenmekte, yayanın tanımı yapılmakta, gereksinmeleri ve davranış özellikleri belirtilmektedir. Yaya ulaşımının genel ulaşım sistemi içindeki yeri ve özellikleri belirlenerek, yaya alanlarının tanımı da yapılmaktadır.

Üçüncü bölüm, yaya olgusunun, taşıt öncesi çağdan günümüze incelendiği ve Endüstri Devrimi'nin yarattığı kentsel oluşumların yaya ulaşımına yansıyış biçiminin açıklandığı, sorunun çözümüne yönelik ilk girişimlerin yer aldığı bir analiz bölümüdür. Bu analiz, dördüncü bölümde, yaya sorununa çağdaş yaklaşımların, yaya ulaşımından salt yayaya ayrılan alanlara değin incelenmesiyle sürdürülmektedir.