Kent Mobilyalarının Tasarım Süreçlerinin ve Ergonomisinin Üretici ve Kullanıcı Görüşleri Çerçevesinde Değerlendirilmesi

Abstract

Kent mobilyaları, bulunduğu çevre ve kültür özelliklerine uyumlu nesneler olmalarının yanında toplum ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik kullanım amaçları olan nesnelerdir. Kent mobilyaları tasarımında kentlilerin düşünce ve inanç sistemleri, dayanıklılık, kent kimliğine uygunluk ve çevresel duyarlılık gibi birçok kriterin dikkate alınması beklenmektedir. Ayrıca bu mobilyalar bulunduğu çevredeki insan topluluğunun tamamına hizmet ettiğinden insana uyumlu ve olabildiğince kapsayıcı türden tasarımlara ihtiyaç söz konusudur. Bu çalışmada kent mobilyası üreticilerinin kent mobilyası kavramı ve üretim sürecine yönelik uygulamaları ve yaklaşımları araştırılmıştır. Üretim süreci genel olarak incelenirken, üreticilerin kent mobilyasının ergonomisi için ne gibi çalışmalar yaptıklarında odaklanılmıştır. Ayrıca kent mobilyası kullanıcıları olan kentlilerin kamusal alanlarda yer alan kent mobilyaları ile ilgili düşüncelerinin tespiti de çalışmanın bir diğer amacıdır. Araştırma nitel yaklaşımla gerçekleştirilmiş ve durum çalışması deseni benimsenmiştir. Bu araştırma kapsamında veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Tasarımcıların kent mobilyası üretim sürecinde bulunmaları ölçüt olarak belirlenmiş ve ölçüt örnekleme yöntemi ile katılımcılar belirlenmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları Marmara, Ege ve İç Anadolu’da yer alan üç farklı büyük şehirde kent mobilyası üretiminde görev yapan 10 tasarımcı; kent mobilyası kullanan ve tasarımcılar ile aynı bölgelerde yaşayan 30 kentliden oluşmaktadır. Araştırmanın sonucunda çalışmaya dahil olan kent mobilyaları tasarımcılarının kuramsal olarak verdikleri bilgilerin literatür araştırmasından elde edilen kent mobilyası tasarım kriterleri ile paralellik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ancak çalışmada tasarım süreçlerinde ergonomi uygulamalarının kısıtlı olduğu tespit edilmiştir. Benzer şekilde çalışma kapsamına dahil edilen kent mobilyası kullanıcısı olan kentlilerin çoğunlukla kent mobilyalarının tasarımlarını ergonomik bulmadıkları görülmüştür.