Açık Kamusal Mekân Tasarımında Çocuk Katılım Yöntemlerinin Etkinlik Düzeyi Değerlendirmesi

Abstract

Çocukların açık kamusal mekân tasarımına katılımı sürecinde ele alınacak model ve izlenecek yöntemler, etkin bir tasarım süreci ve çocuklara yaşanabilir mekânlar yaratmak için önemlidir. Çocuk dostu açık kamusal mekânlar oluşturabilmenin en önemli aracı çocuk katılımıdır, ancak sonucun niteliği bu süreçte seçilen model ve yöntemin ne kadar etkili olduğu ile doğrudan ilişkilidir. Katılım yöntemlerinin ne kadar etkili olduğunun anlaşılması, bundan sonraki çalışmalarda kullanılabilecek bir bilgi oluşturabilir. Bu nedenle, bu çalışmada açık kamusal mekân tasarım süreçlerinde uygulanan çocuk katılım yöntemlerinin tasarım/uygulama sürecinde etkinlik düzeylerini değerlendirmeye yönelik bir çerçeve ortaya konması amaçlanmıştır. Bunun için öncelikle literatürde tanımlanan katılım yöntemleri incelenmiş, biri Türkiye’den olmak üzere dünya üzerinde uygulanmış altı örnek proje seçilerek kullanılan yöntemler üzerinden değerlendirilmiştir. Örnek projeler üzerinden yapılan bu değerlendirmede katılımı sağlamaya yönelik birden fazla yöntemin kullanıldığı, katılımcı profiline (kültür, yaş, engel grubu, yetenek vb.) ve projenin amacına göre farklı yöntemlerin tercih edildiği, farklı katılım yöntemlerinin kullanılması farklı düzeylerde katılımı sağlarken, aynı yöntemin uygulamalardaki alternatif kullanımlarının katılım düzeyini ve projenin katılım sürecinin etkinliğini değiştirebildiği görülmüştür. Açık kamusal mekân tasarımında uygulanan çocuk katılım süreçlerinde kullanılan yöntemlerin etkinliğinin değerlendirmesinin, gelecekte daha etkili katılım süreçlerinin planlanmasında kolaylık sağlayacağı ve yapılacak çocuk odaklı katılımcı açık kamusal mekân tasarımında seçilecek katılım yöntemleri için yol gösterici olacağı düşünülmektedir.