Geçmişten günümüze mekân üst örtülerinde biçimsel tasarımın değişimi

Abstract

Bu çalışmada modern ve sonrası dönemlerdeki üst örtü tasarımlarının geçmiş dönemlerle olan biçimsel ilişkilerinin kurulması amaçlanmıştır. İç mekândan görülen yüzeylerin ele alındığı bu çalışmada üst örtülerin tarihi; lineer, eğrisel, karma biçimler başlıkları altında geçmişten moderne, modern ve modern sonrası dönemlere ayrılarak ele alınmıştır. Araştırmanın konusu biçimsel gelişmelere bağlı olduğundan incelenen örnekler görsel materyaller üzerinden sunulmuştur. Yapılan incelemeler sonucunda tarih boyunca farklı coğrafyalardan ve dönemlerden üst örtülerin geniş bir çeşitliliğe sahip olduğu görülmüştür. Çalışmada farklı örnekler üzerinden yapılan analizlerde birbirini tekrar eden pek çok biçime rastlanmıştır. Daha sık karşılaşılan lineer ve eğrisel üst örtülerin benzer biçimsel türlerin devam etmesine öncü olduğu gözlemlenmiştir. Bununla birlikte malzemenin tanıdığı ve teknolojinin sunduğu imkanlar doğrultusunda daha özgün ve farklı formlar oluşturma imkânı ortaya çıkmış ve bunun için karma biçimli üst örtüler oluşturma yoluna gidildiği görülmüştür. Modern döneme kadar sıklıkla görülen süslemeli üst örtülerin azaldığı ve üst örtüde dekor ögelerinden uzaklaşıldığı, malzeme ve strüktürün kendisi ile bir kimlik oluşturulduğu görülmüştür. Karma üst örtüler, birçok işlevi ve biçimi bir arada bulunduran tasarımlardan oluşmaktadır. Buna göre estetik ve rasyonel ihtiyaca göre şekillenen esnek biçimi sebebiyle ortaya koyulacak yeni üst örtülerin karma biçimlere sahip olacağı düşünülmektedir. Sonuç olarak; üst örtünün tarihsel gelişimi bir zincir gibi eklemlenerek gelişmiştir. Bu esnada zaman zaman üsluplar arasında bir kopuşa sebebiyet verecek kadar farklı örnekler de doğmuştur. Bununla birlikte biçimin yeniden üretilmesinde sıfır noktasından bir üst örtü tasarımının oluştuğu söylenememektedir. Geçmişle direkt veya bilinçsiz olarak kurulan tasarım ilişkileri gözlemlenmiş olup, üst örtülerin ortak noktalara sahip olduğu, formun kaynağı hakkındaki fikirlerini şekillendiren birtakım tutumların, yöntemlerin ve felsefelerin kültürlerinden miras alındığı görülmüştür.