Toplumsal belleğin göç üzerinden mekana etkisi: Skalişte (Kayacıklar) Köyü'nden Karaman Mahallesi'ne

Abstract

Bu çalışma göç, mekan ve toplumsal bellek kavramları arasındaki karşılıklı ilişkiler bütününü, Bulgaristan göçmeni bir ailenin göç öncesi ve göç sonrası gündelik yaşam pratikleri üzerinden ve yakın yapılı çevrelerinin mekansal nitelikleri açısından incelemektedir. Bu aileyle yapılan röportajlar aracılığıyla, toplumsal belleğin göç sonrası mimari mekana dair etkileri üzerinden karşılaştırmalı bir araştırma yapılması amaçlanmıştır. Araştırmanın inceleme konularından biri olan toplumsal bellek kavramının kendi başına var olmadığı, kültüre direkt olarak bağlı olduğu akılda tutulmalıdır. Kültürü anlayabilmek içinse, döneme ait politik ve ekonomik koşulların bilinmesi gereklidir. Göçmenin içinde bulunduğu politik sistemi anlayabilmek, göç öncesi ve sonrası göçmeni ekonomik ve sosyal bir bağlamda kapsamlı bir biçimde düşünebilmek için bir yol göstericidir. Tüm bu bu faktörler toplumsal belleği oluşturan ögeler olduğundan, en azından kısaca bunları anlamak önemlidir. Bundan sonra ise, gündelik yaşam biçimlerinin incelenmesi gelmektedir. Günlük yaşam pratikleri, coğrafi ve yerel olarak mekanlar ile sıkı sıkıya ilgili olduğu kadar, belirtilen mekandaki yönetim biçimi ile de ilgilidir. Tüm bu kavramların anlamları kavrandıktan sonra ancak, katılımcıların anlatılarını bütünsel olarak anlamlandırmak mümkün olmuştur. Bu çalışmanın konusu olan mekanlar sırası ile göç öncesi Bulgaristan'ın Kırcaali Şehri'nde bulunan Skalişte(Kayacıklar) Köyü ve göç sonrası Türkiye'nin Bursa ili'ndeki Karaman mahallesidir. Skalişte Köyü ve göç öncesi Skalişte'de yaşanılan ev mekansal özellikleri bakımından, anlatılar ile desteklenerek, aileye ait eski fotoğraflar ile sahada güncel çekilen güncel fotoğraflar yardımıyla incelenmiştir. Karaman Mahallesi ve göç sonrası inşa edilen ev ise hala gündelik yaşamın bir parçası olup, bu mekanla ilgili de eski ve yeni fotoğraflardan yararlanılmıştır. Bu mekanlar göçün mekansal zorluğunu yansıtmaları açısından önemlidir. Çalışmanın amacı, toplumsal bellek ve göç kavramlarını mimari mekan ile ilintili olarak incelemek, değerlendirmek; göç sonrası oluşturulan mekanın niteliğini toplumsal bellek aracılığıyla gözlemlemek ve sürdürülebilirliğini değerlendirmektir.