Kısıtlı konut mekanlarının tasarımı üzerine bir inceleme: fonksiyonların erimesi

Abstract

Konut mekanları, kullanıcının barınma ihtiyacına cevap verebilmek için tarih boyunca var olmuş ve kullanıcı ihtiyaçlarının değişime uğramasıyla zaman içerisinde farklı biçimler kazanmıştır. Özellikle son yıllarda toplumsal yaşantının büyük ölçüde değişime uğramasıyla aile topluluklarına karşı bireyselliğin ön plana çıkması, iş ve eğitim için büyük şehirlere yapılan göçler, öğrenci evi gibi özelleştirilmiş kullanımların gelişmesi ve büyük şehir merkezlerindeki alan kısıtlılığı sebebiyle artan metrekare fiyatları, alışılagelmiş geleneksel konutların tekrar değerlendirilmesini gerektirmiş ve daha sürdürülebilir, değişen ihtiyaçlara cevap verebilen kısıtlı konut mekanlarını akla getirmiştir. Kısıtlı konut mekanlarının alternatif bir çözüm olarak değerlendirilmesi öncelikle sürdürülebilir, kolay erişilebilir ve maliyet açısından uygun olması nedeniyle olsa da son yıllarda yükselişe geçen küçük yaşam tarzı için iyi bir model olması sebebiyle popüler hale gelmiştir. Küçük yaşam tarzını benimseyen minimalizm etkisindeki kullanıcılar, 'ne kadar büyük o kadar iyi' yaklaşımının aksine 'az çoktur' yaklaşımını temel alarak, özgürleşme ve ağırlıklardan kurtulma kapsamında öne sürülen yaşam biçimine uygun olan kısıtlı konut mekanlarını 21.yüzyılda sıklıkla tercih etmektedir. Alışılmışın dışındaki standartlarda yaşam deneyimi sunan kısıtlı konut mekanlarında, tüm yaşamsal faaliyetlerin gerçekleştirilebilmesi için iyi bir planlama gerekmektedir. Kısıtlı konut mekanının kullanıcı ihtiyaçlarına cevap verebilmesi, iç mekan kurgusunun yeniden yapılandırılmasıyla mümkün olmaktadır. Yeniden planlama ile tasarımcılar, yükseklik faktörünün etkili bir şekilde kullanılarak zemin alanına dahil edildiği, çeşitli fonksiyonları içerisinde barındırabilen esnek mekanların sıklıkla tercih edildiği, depolama için farklı alanların değerlendirildiği, çok fonksiyonlu mobilya ve yapı elemanlarının kullanıldığı konutlarda farklı bir yaşam deneyimini kullanıcılara sunmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında 'fonksiyonların erimesi' şeklinde ifade edilen, sınırlı alanda birbiri içine geçmiş veya birbiriyle yakın ilişkide olan fonksiyonlarıyla kısıtlı konut mekanları, erişilebilir, sürdürülebilir, popüler ve güncel olmasının yanı sıra özellikle iç mekan tasarımları ve plan çözümlemeleri bakımından da iç mimari alanda önem arz etmektedir. Bu bağlamda tez içerisinde verilen örnekler üzerinden incelenen fonksiyon erimesi olgusu, planlar üzerinden oluşturulan diyagramlar ile açıklanmıştır. Ele alınan örnekler, öncelikle plan ve iç mekan görselleri üzerinden açıklanmış, sonrasında oluşturulan diyagramlar ile fonksiyonların iç içe olma durumuna vurgu yapılmıştır. Fonksiyonların iç içe olma durumunun, kısıtlı konut mekanlarının sınırlarından doğduğu ve tasarım kararlarının bir sonucu olarak karşımıza çıkan kaçınılmaz bir olgu olduğu tespit edilmiştir.