El Halılarının Belgelenmesinde Makro Düzeyde Analiz ve Uygulama Aşamaları

Abstract

Kültürel mirasın maddi ürünlerinden olan taşınabilir ve taşınmaz kültür varlıklarının sürdürülebilirliği ve gelecek nesillere ulaştırılması için korunması konusu, tüm ulusların ortak kaygısıdır. Kültürel varlıklar tarihi, sanatsal, bilimsel, sosyal veya dini öneme sahip toplu materyallerden oluşan koleksiyonlar, yapılar veya bireysel nesnelerdir (American Institute for Conservation, 1994). Kültürel varlıkların korunmasındaki bu ortak kaygı bağlamında sorunla- ra bilimsel yaklaşım kazandırmak, koruma uzmanları arasındaki bilgi alışverişi ile sinerjiyi güçlendirmek amacıyla kavramsal çerçeve zamanla zenginleşmiştir. Buradaki çalışmalar gerek kültürel miras açısından gerekse konservasyon-restorasyon mesleği açısından çeşitli ilkeler, prosedürler, düzenlemeler, yönergeler, kılavuzlar, standartlar vb. şekildedir. Taşınabilir ve taşınmaz kültür varlıklarının bozulma süreçleri, çevresel koşulların karakterizasyonu, kültürel mirasın yönetilmesi ve belgelenmesi, koruma-onarım çalışmalarının planlanması ve yürütülmesi, koruma-onarımda kullanılan ürün ve teknolojiler ile terminoloji, uygulamalara ilişkin metodoloji vb. konular ele alınmıştır. Her bir kültürel varlığın fiziksel-kimyasal-biyolojik yapısı, teknik bileşimi birbirinden farklı olduğu için söz konusu yayınlarda koruma-onarıma ilişkin eylemler ve süreçler hakkında genel çerçeveler tanımlanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, koruma-onarım disiplininin kavramsal temellerinin oturtulmasında katkıları bulunan ve yukarıda bahsi geçen uluslararası düzenlemeler doğrultusunda, halılar özelinde belgeleme işlemini tanımlamak ve halıların belgelenmesinde kullanılan makro düzeyde, tahribatsız analiz yönteminin işlem basamaklarını betimlemektir. Amaç doğrultusunda, kültürel mirasın korunmasına ilişkin tanımlanmış ilkeler, tavsiyeler, kılavuzlar ve standartlardan oluşan genel referans çerçevesinde belgeleme işleminin tanımı derlenmiştir. Bu tanımlamalar bağlamında belgeleme işleminin taşıması gereken unsurlar listelenmiştir. Genel tanımlar ve unsurlar dikkate alınarak el halıları özelinde “Halıların Belgelenmesi İşlemi” tanımlanmıştır. Belgeleme işleminin ilk basamağını oluşturan ve eser kimlik kartının/formunun doldurulmasında kullanılan yöntemlerden “Makro Düzeyde Analiz” halılar özelinde oluşturularak okuyucuya sunulmuştur.