Bulgaristan kültürel miras koruma tarihçesi kapsamında Filibe Eski Kent Merkezindeki geleneksel konutların ve Olga Kiskineva Konutunun değerlendirilmesi

Abstract

Bulgaristan'ın tarihi ve kültürel zenginliklerinden biri olan Filibe, birçok farklı döneme ait izler taşımaktadır. Üç tepe üzerinde kurulan şehir, çok katmanlı kentlerin en güzel örneklerinden biridir. Günümüzde Filibe'nin Eski Kent Merkezi sit alanıdır ve antik kalıntıların yanı sıra birçok sivil mimarlık örneğini içinde barındırmaktadır. Filibe Evleri olarak bilinen bu örnekler, Bulgar Uyanış Dönemi'nde (Revival Dönemi) değişen toplumsal rollerin ve ekonomik koşulların en belirgin ifadesidir. Bu evler, Osmanlı, Bulgar Revival'ı ve Avrupa mimari etkilerinin benzersiz bir karışımını sergilemektedir. Özellikle Avrupa'dan getirilen dekoratif unsurlar, evlerin cephesinde ve iç mekanlarında sıklıkla kullanılmıştır. Filibe Evleri'nin korunması, şehrin tarihi dokusunu ve mimari mirasını sürdürülebilir kılmak için son derece önemlidir. Yapılan tez çalışmasında ilk olarak Filibe'nin fiziksel ve tarihsel gelişimi hakkında kapsamlı bir literatür araştırması yapılmıştır. Sonrasında Bulgaristan'daki koruma faaliyetlerinin tarihsel gelişim süreci incelenmiş ve bu faaliyetlerin örneklem alanı olan Filibe'de nasıl ilerlediği araştırılmıştır. Devamında Filibe Eski Kent Merkezi'nin ve Filibe Evleri'nin mimari özellikleri incelenmiştir. Elde edilen tüm bilgiler doğrultusunda, kentsel yaşamın bütünlüğü içinde yer alan Filibe Eski Kent Merkezi ve Filibe Evleri koruma bağlamında değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucu bu alanların korunmasındaki güncel sorunlar tespit edilmiş ve bu sorunlara ilişkin öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda Filibe Eski Kent Merkezi içinde yıkılmak üzere olan ve 54 A Mahallesi, Vasil Kanchev Sokak, II-526 Parsel, Numara 2'de yer alan Olga Kiskineva Evi ele alınmıştır. Bu ev için mevcut durumun değerlendirilmesi yapılarak, elde edilen veriler koruma projesinde kullanılmıştır. Tek yapı ölçeğinde yapılan bu çalışmanın amacı diğer benzer durumdaki yapıların korunmasına katkı sağlamak ve Filibe Evleri'nin güncel sorunlarına dikkat çekmektir.