Kent ölçeğinde yangın risk parametrelerinin bina ölçeğinde alınacak yangın güvenlik önlemlerine etkisi ve yangın risk haritası

Abstract

Sanayi Devrimi, nüfus yoğunluğunun ve mekansal ihtiyaçların artması günümüz kent kavramının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Artan nüfus ve yapılaşma yönetilmesi gereken riskleri de beraberinde getirmiştir. Yangın riski güvenli yaşam alanlarının sağlanabilmesi adına yönetilmesi gereken risklerden biridir. Kentleşme süreci, yangın riskini artıran pek çok faktörü de beraberinde getirmiştir. Tarih boyunca yaşanmış büyük kent yangınları bu riskin kent planlama sürecinden başlayarak yönetilmesi gerektiği gerçeğini ortaya koymuştur. Bu nedenle, kentlerde yangın güvenliği, yapılaşma planlaması, altyapı geliştirmeleri ve yangınla mücadele stratejileri gibi konular bütünleşik bir planlama ve uygulama gerektirmektedir. Geçmişte meydana gelmiş büyük kent yangınlarında da görüldüğü gibi, yangın riski kent ölçeğinden bina ölçeğine kadar değerlendirilmesi gereken bir faktördür. Yangın güvenliğinin sürdürülebildiği yaşam alanlarının sağlanabilmesi ve risk faktörlerinin tekil olarak değil bütünleşik bir senaryonun içerisinde ele alınabilmesi adına kent ölçeğinde bina ölçeğini etkileyen yangın riski faktörleri önem arz etmektedir. Bu parametrelerin parsel ölçeğinden kent ölçeğine kadar analiz edilmesi ve bir risk haritasınının oluşturulması problem tespiti ve bu problemlere yönelik ortaya konulacak çözüm önerileri açısından oldukça kritiktir. İhtiyaçlar ve kullanıcıların beklentileri doğrultusunda sürekli değişen kentlerde mevcut risk durumu da değişkenlik göstermektedir. Kent ölçeğinde yangın riskini oluşturan parametrelerin oldukça çeşitli olduğu söylenebilir. Değişen dış etkenler kadar kente dair coğrafik özellikler, deprem gibi faktörler de bu çeşitliliğe neden olabilir. Tüm risk faktörleri bir araya getirildiğinde ve mevcut yapı stokları düşünüldüğünde riski tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmayacaktır ancak muhtemel yangın senaryolarına yönelik oluşturulacak ilke ve stratejiler önem kazanacaktır. Yangın riskinin kentsel parametrelere bağlı olarak değişebileceği düşünüldüğünde aynı fonksiyonda farklı bölgelerde inşa edilmiş yapıların farklı yangın riskleri taşıyabileceği değerlendirilmeli ve yangın güvenlik önlemleri bu doğrultuda planlanmalıdır. Bu durum, kentsel parametrelerin binalar üzerinde ne kadar risk oluşturduğunun çok boyutlu olarak irdelenmesiyle sağlanabilecektir. Binalar üzerindeki yangın riskinin çevresinde bulunan binalar için de risk teşkil ettiği göz ardı edilmemelidir. Bu nedenle her binaya ait risk durumun bir harita üzerinde işlenmiş olması yangın risk yönetiminin etkinliği ve verimliliği açısından oldukça kritiktir. Bu çalışmada kent ve yapı tasarımının yangın güvenliği açısından bütüncül ele alınması gerektiğini ortaya koymak adına; kentlerde yangın güvenliği kavramı, geçmiş kent yangınları sebepleri ve sonrasında alınan kararlar ve bu örnekler doğrultusunda kentlerde yangın riskini optimize edebilmek adına ele alınması gereken parametreler incelenecek, bu parametreler ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik' ten faydalanılarak bir puanlama sistemi oluşturulacak, bu puanlama sistemi farklı bölgelerde bulunan iki konut yapısı üzerinden detaylı incelenecek ve belirlenen bir çalışma alanı üzerinden yangın risk haritası oluşturulacaktır. Bu tez, Yangın güvenliği konusunda kentsel alanlarda yapılacak çalışmalara yönelik etkili stratejiler geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Kent ölçeğindeki yangın riski analizi sonuçlarının bina ölçeğindeki güvenlik önlemlerine entegrasyonuyla, yangın risk yönetimi adına daha etkin ve önceden planlanmış stratejilerin oluşturulması hedeflenmektedir. Bu şekilde, yangın güvenliği alanındaki planlama ve uygulamalara katkıda bulunulması, kentsel mekanlarda yangın güvenliği açısından oldukça önemli bir role sahiptir. Bu çalışma ile, kentlerde güvenli yaşam alanlarını sağlamak ve yangın risk yönetiminin etkinliğini artırmak adına yapılacak çalışmalarda geçmiş yangınların irdelenmesinin, kentsel parametrelerin risk faktörü olarak ele alınmasının, risk yönetiminin sistematik ele alınması gerekliliğinin ve risk haritalarının önemi vurgulanmak istenmiştir.