Deprem sırasında yapısal olmayan elemanların neden olduğu risk ve tehlikeler için proje risk değerlendirmesi dereceli puanlama anahtarının oluşturulması

Abstract

Dünya çapında büyük hasarlar yaratan, zamanı tahmin edilemeyen ve yer kabuğunda büyük çapta kırılmalar sonucu meydana gelen depremler doğal felaketlerdir ve aniden meydana gelirler. Depremlerden kaynaklanan hasarlar, yapısal ve yapısal olmayan elemanlara bağlı olmak üzere iki kategoriye ayrılmıştır. Yapısal olmayan elemanlar, mimari, mekanik ve elektrik elemanları gibi herhangi bir yük taşıma özelliği olmayan bina parçalarıdır. Deprem sırasında yapısal olmayan unsurların riski, insanlara ve mülklere zarar verebilecekleri için ciddi bir endişe kaynağıdır. Literatür araştırmalarına göre Türkiye'de iç mimari projelerin deprem riskinin incelenmesi konusunda kesin bir denetleme sistemi bulunmadığı görülmüştür. Bu bağlamda deprem sırasında meydana gelebilecek risklere karşı iç mekânda yer alan yapısal olmayan elemanlara yönelik 11 modülün ele alındığı bir risk değerlendirme sisteminin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Böylece bu çalışma, iç mimari projelerin deprem sırasında oluşabilecek yapısal olmayan eleman kaynaklı risk ve tehditlere yönelik başarı veya başarısızlığının belirlenmesi açısından önemli bir çalışma olmuştur. Değerlendirme için L-Tipi Matris Risk Değerlendirme yöntemi ve eğitimde kullanılan değerlendirme yöntemlerinden biri olan Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı kullanılmıştır. Değerlendirme sistemine yönelik verileri toplamak için; literatür taramaları, arama konferansları, uzman bilgi formları ve anketler kullanılmıştır. Karma model 4 ana adımdan oluşmaktadır: Problemin belirlenmesi, tasarım kriterlerinin belirlenmesi, tehlikeler, riskler ve risk azaltma adımlarının belirlenmesi ve risk değerlendirme yöntemi ile analitik dereceli puanlama anahtarının birbirine entegre edilerek değerlendirme modelinin ortaya konması (değerlendirme ölçütlerinin belirlenmesi, ölçüt tanımlarının yapılması ve puanlama stratejisinin oluşturulması) adımlarıdır. Değerlendirme sonucunda projelere yönelik geribildirim sağlamak, projelerde deprem riskine karşı eksik veya hatalı noktaların görülmesini sağlamak ve projenin hedeflerinin ne kadar başarılı bir şekilde gerçekleştirildiğini değerlendirmek amaçlı bir rapor hazırlanacak ve geri bildirim olarak iletilecektir.