Türkiye sinemasında feminist bakışlar: Kadınlar arası ilişkilerin temsili ve cinsiyet politikaları

Abstract

Bu çalışmada feminist film kuramının tartışma alanları Türkiye sinemasına ait belirli örnekler üzerinden takip edildi. Feminist film kuramı, sinemayı referans alarak eril dünyanın inşa ettiği ve bilhassa kadınlar açısından eşitsizlikler ve hiyerarşiler üreten bakış açılarını pek çok kanaldan hareketle eleştiriye tabi tutar. Ancak yalnızca bunu yapmakla kalmaz; bununla beraber, kadınlar ve eril tahakküme maruz kalan diğer tüm normatif olmayan öznellikler için feminist inşalar üretir. Bu geniş hareket alanı feminist film kuramının en başta feminist teori olmak üzere diğer pek çok kuramsal hatla da buluşmasını sağlar. Bu tez, bahsedilen bu bağlantıların da izini sürmeyi hedefledi. Çalışmada incelenen filmler feminist film kuramının belirli tartışma eksenlerinden hareketle birtakım gruplara bölünerek analiz ediliyor. Örneğin 1980'lerin "kadın filmlerine" ve oradan 2000'lere uzanacak şekilde Türk sinemasından belirli "kadın yönetmenlere" ve ürettikleri filmlere bakılıyor. Bunun yanı sıra 2000 sonrası feminist söylemle yakın temas içerisinde olan ve yine kadın yönetmenler tarafından çekilen bazı filmler belirli ortaklıklar ve bağlantılar üzerinden analiz ediliyor. Yer yer Yeşilçam'dan da geçerek 1980'lerden 2000 sonrasına uzanan benzer imgeler ve duygu evrenleri araştırılıyor. Son bölümde ise etik/estetik/politik açıdan Türkiye sinemasında yeni bakışlara imkân yarattığı öne sürülen dört film, kadınlar arası deneyimler ve bu deneyimlere ilişkin imgeler/sesler referans alınarak yakın okumaya tabi tutuluyor. Böylelikle bu çalışma 1980'lerden günümüze uzanan film örnekleriyle ve bunlar arasında kurulan belirli bağlantılarla, yer yer yönetmenin toplumsal cinsiyetini hesaba katarak yer yer ise bu meseleyi parantez içerisine alarak Türkiye sinemasını feminist bir perspektiften okumayı deniyor.