Fatih-Samatya Hagios Nikolaos Rum Ortodoks Kilisesi koruma önerisi

Abstract

İstanbul'un fethinden sonra ülkenin farklı yerlerinden getirilen Rum halk, başta tarihi yarımada olmak üzere şehrin belli bölgelerine yerleştirilmiştir. Bu yerleşim yerlerinden biri de Koca Mustafa Paşa Mahallesinin Samatya semti olmuştur. Etnik çeşitliliğin fazla olduğu Samatya semti uzun yıllardır Rumların, Ermenilerin ve Türklerin iç içe yaşadığı bir bölge olmuştur. Rumlar şehrin etnik kimliğini oluşturan önemli bir millettir. Semtin yerleşim sakinleri yaşadıkları bu bölgeye çeşitli anıtlar inşa etmişlerdir. Bu anıtların başında dini yapılar gelmektedir. Koca Mustafa Paşa Mahallesine bağlı Samatya semtinde birbirine oldukça yakın beş adet Rum Ortodoks Kilisesi, üç adet Ermeni Kilisesi, bir adet Süryani Kilisesi vardır. Tez kapsamında birinci bölümde tez konusunun seçilme amacı ve çalışma yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Samatya semtinin tarihi yarımada içerisindeki konumu, fiziksel yapısı ve tarihi gelişimi incelenmiştir. Üçüncü bölümde Rum Ortodoks kiliselerinin tarihi, mimari plan kurgusunu oluşturan mekanları, litürjik ögeleri, yapım teknikleri ve Samatya'da bulunan yedi adet Rum Ortodoks Kilisesinin tarihi ve mimari kurgusu incelenmiş; envanter çalışması yapılmıştır. Dördüncü bölümde ise üçüncü bölümde incelenen Rum Ortodoks Kiliselerinin tipik bir örneği olan Hagios Nikolaos Kilisesinin rölövesi hazırlanmıştır. Kilisenin plan ve cephe özellikleri, kullanılan malzemeler ve yapım teknikleri, bezeme özellikleri ve yapıdaki bozulmalar incelenmiş; rölöve, hasar analizi ve malzeme analizi yapılmıştır. Beşinci bölümde Hagios Nikolaos Kilisesinin restitüsyon önerisini oluştururken başvurulan kaynaklar ve yöntemler anlatılmış; restitüsyon önerisi çizilmiştir. Altıncı bölümde ise yapının fiziksel durumuna ilişkin öneriler, kilisenin ve avlularının kullanımına dair öneriler geliştirilerek bir koruma önerisi oluşturulmuştur. Yedinci bölümde; yapılan envanter çalışmaları ve detaylı incelenen Hagios Nikolaos Kilisesi hakkında bir sonuç kısmı hazırlanmıştır.