Bizans dünyasında Mecdelli Meryem ve tasvirleri

Abstract

Tarih ve dinler içinde kadının varlığı, yeri ve rolü, uzun yıllardır tartışılan ve araştırılan bir konudur. Günümüze ulaşabilen belge ve aktarılan bilgiler ışığında, Bizans kültüründe ve sanatında da "kadının yeri" üzerine incelemelerde bulunup araştırmak önem arz etmektedir. Söz konusu bilgi ve belgelerde, kültür ve sanat tarihi kapsamında değerlendirilebilecek bazı kadınlar ve kadın figürlerinin öne çıktığı görülür. Bu tezde, çok tanrılı ve tek tanrılı dinlerde kadının toplum içindeki rolü tartışılarak, Hıristiyanlık için önemli bir kadın olan Mecdelli Meryem'in Kanonik ve Apokrif İnciller'de kendine nasıl yer bulduğu detaylı olarak açıklanmaya çalışılmıştır. Tarihsel bir kişilik olan Mecdelli Meryem'in, İnciller'de hem nereli olduğunun hem de isminin belirtilmesi sebebiyle önemli kadınlardan biri olduğu anlaşılmaktadır. Katolik Hıristiyanlığı ile Ortodoks Hıristiyanlığı'nda Mecdelli Meryem'e atfedilen farklı özellikler olduğu görülmüştür. Bizans'ta Mecdelli Meryem anlatılarının, Katolik Batı Hıristiyanlığı'ndan daha geç döneme tarihlendirildiği ve anlatıların farklılaştığı görülür. Bizans'ta Mecdelli Meryem ile ilgili bulunan en erken tarihli bilginin VII. Yüzyıla tarihlendirildiği düşünülmektedir. Mecdelli Meryem'in İnciller'de yer alan anlatılarına göre; erken, orta ve geç Bizans döneminden günümüze ulaşmış, tespit edilebilen farklı malzemeler üzerindeki tasvirleri incelenmiştir. Elde edilen veriler, kadın araştırmaları ve sanat tarihinde kadın figürlerinin yeri dikkate alınarak değerlendirilmiştir.