Türkiye'de güncel sanat ve zanaat ilişkisi üzerine bir araştrıma

Abstract

Bu araştırma güncel sanatta görünürlüğü artan zanaattan hareketle yola çıkmıştır. İlk Çağlardan Endüstri Devrimine sanatın ve zanaatın tarihsel gelişiminden bahsedilmiş, Rönesans ile birbirinden kopmaya başlayan bu iki kavramın Endüstri Devrimi sonrası ayrışmasının etkilerinden ve teknolojinin gelişimiyle estetikten yoksun seri üretimin negatif etkisinden bahsederek sanat ve zanaatın birleşmesini savunan akımlara değinilmiştir. Sanat ve zanaatı ortak paydada buluşturan akımlardan söz edildiğinde ilk akla gelen Bauhaus'u oluşturan sürecin önemli olması sebebiyle Arts and Crafts'da ortaya çıkan Bauhaus'u oluşturan gelişmelere değinilmiş ve güncel sanatta zanaatı üretimde kullanan sanatçılara odaklanılmıştır. Geçmişi insanlık tarihi kadar köklü olan bu iki kavram kültürün, teknolojinin, dinin ve yönetimin dolayısıyla toplumu toplum yapan özelliklerin gelişiminde, oluşumunda itici gücü olması bakımından önemlidir. Tarih boyunca devinim içinde olan hem birbirini hem de toplumu etkileyen sanat ve zanaat insana ve insanın yaşamına bağlı bir yapıdadır. Zanaatın gelişmesiyle teknolojik gelişmeler, pazar ihtiyacı, ticaretin gelişimi gibi konular hem insanların kendi toplulukları içinde hem de farklı topluluklar arasında etkilerin oluşumunda itici güce sebep olmuştur. Bunun sonucunda çeşitli yasalar ve kurallar gelişmiş olup bu süreçte etken rol oynayan zanaatkârlar ve loncaların üyelerine çeşitli haklar ve ayrıcalıklar tanımlanmıştır. Sanatın gelişimiyle Mağara resimlerinden başlayarak doğaya etki etmeyi amaçlayan, topluluklar arası ayrışmayı ve toplumun kendi içinde birleşmesini sağlayan, inanç sistemiyle bağlı olan, kimi zaman yönetimin propaganda aracı olarak kullanılan, toplumun manevi yönünü ve bilişsel gelişimini de etkilemiş olduğundan bahsedilmiştir. Araştırmada sanatçılar, üretimsel süreçte zanaatı yaklaşım olarak, sanatsal üretimde konu olarak ve zanaat ürününün sanat pratiğinde malzeme olarak ele almış olan güncel sanatta kullanım alanlarına yönelik örnek teşkil etmesi sebebiyle seçilmiştir.