Akiyoshi Kitaoka'nın "Çevresel Sürüklenme Yanılsaması" kuramı ve görsel çevrede yarattığı hareket algısının irdelenmesi

Abstract

Algılama aşamasında beyin sadece gözlerden gelen uyarıları değil, daha önceki deneyimlerden de kaynaklanan beklentileri de dikkate alır ve gerçek dünyada olmayan uyarıları sanki oradaymış gibi yorumlar, yani bir yanılsama olayı yaşanır. Bilenen yanılsamaların en önemli ve çekirdek geometrik yanılsama türleri arasında Muller-Lyer, Ebbinghaus ve Ponzo yanılsaması vb. sayılabilir. Aslında tüm optik yanılsamaların birçok alanda kullanıldığı bilinmektedir. Diğer görsel yanılsama üzerine yapılan çalışmalar da bu çekirdek yanılsamaların çeşitlemeleri olarak yapılmıştır. Bunlardan bazıları renk, geometri, perspektif ve hareket üzerinden yapılan uygulamaları içermektedir. Akiyoshi Kitaoka'nın optik yanılsama kuramı üzerinden oluşturduğu tasarımlarında, durağan zemin üzerinde hareket algısının oluştuğunu gözlemlemekteyiz. Yarattığı desenlerdeki oluşan hareketler gift uygulaması değildir, durağan görsellerdir. Biçim, renk ve hareketlere dayalı yanılsamalar aslında gözlerin sabit bakamadığı gerçeğini ortaya koyar. Bir noktaya baktığımızda gözün yaptığı küçük istemsiz hareketleri, yanılsamayı tetiklemede önemli bir rol oynamaktadır. Çizgi, renklerin konumları ve ince hesaplamaları doğrultusunda görsel duyumda ve devamında beynimizde hayali hareketin algılanmasına neden olmaktadır. Değer değişikliğinin neden olduğu hareket yanılsamaları genel olarak "Çevresel Sürüklenme Yanılsama"ları olarak anılır. Bu yanılsama, hayali bir hareket deneyimi oluşturur. En önemli örneklerini, A. Kitaoka'nın "Dönen Yılanlar Yanılsaması" oluşturmaktadır. Akiyoshi Kitaoka'nın kuramı, Fraser ve Wilcox yanılsama çalışmaların takiben ortaya çıkmıştır. Araştırmanın amacı, Temel Sanat Eğitim Bölümü öğrenci çalışmalarının temelini oluşturan algı, görsel algı ve yanılsama üzerinden kompozisyonların nasıl oluşturulduğunun ve özellikle öğrencilerinin hareket ve ritim konulu çalışmalarında "Çevresel Sürüklenme Yanılsaması" yanılsama etkilerinin ne kadarını deneyimleyebildiğimizi hedeflemektedir. Ayrıca Dönen Yılanlar Yanılsaması tasarımlarından detaylar öğrenci çalışmalarıyla sentezlendiğinde, bu hayali hareket yanılsamalarını nasıl kullanabileceklerini ve hareket-ritim etkisinin daha da artacağı sonucuna varılmıştır.