Hacı Selim Ağa Yazma Eser Kütüphanesi koleksiyonlarındaki katı' ciltlerin teknik ve desen analizi

Abstract

Tarih boyunca toplumların ortaya koydukları geleneksel bezeme sanatları, o toplumun öz kültürünü oluşturan değerli belgelerdir. Geleneksel sanatlar dahilinde yer alan kitap sanatları kültürün tanıtılması ve yaşatılmasında büyük önem taşımaktadır. Bir yazma eser, cilt, katı', minyatür, tezhip, hat ve ebru, vb. sanatların bir bütünün parçaları olarak kullanılması sonucunda oluşturulur. Araştırma konusu Hacı Selim Ağa Yazma Eserler Kütüphanesinde bulunan yazma eserlerin ciltleri arasında dış ve iç kaplarında Katı' tekniği uygulanmış olan çeşitli/ farklı örneklerin desenlerinin belgelenmesini kapsamaktadır. Araştırmada Hacı Selim Ağa Yazma Eserler Kütüphanesi'nin Hacı Selim Ağa, Nurbanu Sultan, Yakup Ağa, Kemankeş Abdülkadir Emir Hoca ve Aziz Mahmut Hüdayi koleksiyonlarındaki bulunan ciltler incelenmiştir. Koleksiyonlar içinde, Hacı Selim Ağa yazmalarında on üç adet, Nurbanu Sultan yazmalarında iki adet olmak üzere toplam on beş adet katı'(müşebbek) cilt tespit edilmiş; eserlerin teknik ve desen analizi yapılmıştır. Hacı Selim Ağa Kütüphanesi'ndeki katı' ciltleri XV. ve XVI. yüzyıllara tarihlenmişlerdir. Dış kab tasarımında rûmi, bulut ve bitkisel motiflerin kullanıldığı, kab içinde ise, rûmi ve bitkisel motiflerin yer aldığı desenlerin dönemlerinin tezyinî üslup/karakteristiğine uygun şekilde tasarlandıkları görülmektedir. Tez kapsamında incelenmiş olan yazma eserler daha önce herhangi bir yayında yer almadığından, bu araştırma sonucunda sanat dünyasına kazandırılmaları mümkün olmuştur.