Mersin Soloi Pompeiopolis pişmiş toprak figürinleri

Abstract

Kilikya Bölgesi'nin önemli bir liman kenti olan Soloi Pompeiopolis'te ele geçen figürinler Geç Demir Çağı'ndan Geç Antik Dönem'e kadar uzanan geniş bir tarih skalası oluşturmaktadırlar. Yaklaşık olarak 250 adet figürin parçasının 154 tanesi tez kapsamında incelenmiştir. İncelemeye alınmayan figürin parçaları oldukça küçük ve tanımlanması mümkün olmayacak şekilde bulunduğundan çalışmaya dahil edilmemişlerdir. Elimizdeki figürinler kentin çeşitli alanlarından gelmekte olup bunlar Soloi Höyük, Sütunlu Cadde, Hamam ve Nekropol buluntularıdır. Figürinlerin %90'ı kalıp yapımıyken %10'luk bir bölümü elde biçimlendirme yöntemiyle yapılmıştır. Çark yapımı örneğimiz bulunmamaktadır. Hamur rengi yoğunluk olarak kahverengi ve tonlarındadır (açık kahverengi, çok soluk kahverengi, açık sarımsı kahverengi). Astar renginde yoğunluk yine kahverengidedir. Boya renkleri çok iyi korunagelmemişse de beyaz renk yarıya yakınında görünmektedir. Elimizdeki figürinlerin 37 tanesi kadınlara (insan/tanrıça), 19 tanesi erkeklere (insan/tanrı) aittir. Tanrıça tiplerinde Aphrodite yoğunlukta olup Tykhe, DemeterHera-Artemis, İştar/İnanna, Kybele, Astarte, İsis gibi tanrıçalar yer alırken, tanrı tiplerinde Eros yoğunlukta olup Eros-Harpokrates, Herakles, Apollon-Dionysos, Hermes gibi tanrılar yer almaktadır. Kentte Aphrodite tapınımı konusunda buluntular olmadığı için kesin yargılar kullanılmaktan kaçınılmıştır. Ancak bazı liman kentlerinde Aphrodite denizlerin ve denizcilerin koruyucusu olması yönünden tapınım görmektedir. Tanrı, tanrıça veya tapınak görevlilerine ait figürinlere genel çerçevede bakınca doğum ve doğurganlıkla alakalı figürlerin öne çıktığı görülmektedir. Bazı figürinlerin yoğun katkılarından, bu katkılı parçaların hamur renklerinin benzerliğinden ve işçiliklerinin ortalama düzeyde olmasından yerel üretimin varlığı konusunda fikir sunulmuştur. Hitit Dönemi'nden itibaren Mısır ve Kıbrıs ile kurulan ticari ilişkilerin kentin inanç ve sosyal yaşantısı üzerindeki etkisi figürinler üzerinde de görülebilmektedir.