Miletos ve kolonilerinde Aphrodite Oikous kültü

Abstract

Çalışmada Aphrodite'nin kökenine dair izler takip edilerek Tanrıçanın Yakın Doğu pantheonu ile nasıl bir benzerlik gösterdiğine yer verilmiştir. Yapılan araştırmalar ışığında Büyük Yunan Kolonizasyonu'nun, Akdeniz coğrafyasındaki kültürel ve sosyal etkileşimin artması sonucu doğduğuna işaret etmektedir. Kolonizasyonun parçası olan Miletos da gittiği bölgelere deniz ticaretinin yanı sıra kültürünü, inancını da götürmüştür. Bu bağlamda Miletos Kolonileri'nde Tanrıça ve Oikous Kültü var olmuştur diyebiliriz. Bu çalışmada arkeolojik veriler ışığında belgelenen buluntularla Miletos Zeytintepe, Olbia, Histria ve Berezan bölgelerindeki tapınak kalıntılarında ve buluntularında Oikous Kültü'nün izleri sürülmüştür. Ayrıca Samsun ili Atakum ilçesinde yer alan Çakalca-Karadoğan Höyüğü'ndeki buluntularla da Oikous Kültü'nün buluntu grupları arasında benzer özellikler gösterdiğine değinilmiştir. Tapınak kalıntılarında ortaya çıkarılan bothros yapıları ve sunak yapıları özelinde; ortak bir kült aktivitesinin olduğunu figürinler, keramikler ve küçük buluntularla desteklenmeye çalışılmıştır. Toplu buluntularda açığa çıkan kül ve hayvan kalıntıları, kültün aktiviteleri hakkında mantıki çıkarımlara olanak vermiştir. Tez kapsamında, literatür taramasında ulaşılabilen 82 adet buluntu kataloglanmıştır. Miletos Zeytintepe, Olbia, Histria, Berezan antik yerleşimlerini ve Samsun ili Atakum ilçesinde yer alan Çakalca-Karadoğan Höyüğünü Oikous Kültü'nün izleri incelenmiştir. Katalogta figürinler, tahta oturan veya ayakta duran tanrıça figürinleri ile deadelik stildeki figürinler yer almaktadır. Literatürde bu figürinler MÖ 7. yy.'a tarihlenmektedir. Ayrıca katalogta amphora, lekythos, terrakotta hayvan figürinleri ve krater gibi buluntular da yer almaktadır. Bu buluntular ise MÖ 6. yy.'a tarihlenmektedir. Bu çalışmada Miletos Zeytintepe, Olbia, Histria, Berezan ve Samsun ili Atakum ilçesinde yer alan Çakalca-Karadoğan kazılarından elde edilen veriler doğrultusunda Oikous Kültü'nün izi sürülecektir. Bu bağlamda çalışmamın, deniz ve kolonizasyonla ilişkili Oikous Kültü'nün diğer kült çalışmalarına da yardımcı bir kaynak olması temenni edilmektedir.