Hafif giydirme cephe sistemlerinin tasarımında geometrik düzen oluşturma ilkelerinin incelenmesi

Abstract

Cephe, yapının iç ortamı ile dış ortamı arasında sınır görevi gören önemli bir bina alt sistemidir. Sürekli değişen dış ortam koşulları ile iç ortam arasında kullanıcı konforunu sağlama görevi bulunduğundan birçok performans ölçütünü aynı anda karşılaması beklenmektedir. Öte yandan binaların ana yüzü konumunda bulunması estetik algının güçlü kurulmasını gerektirir. 19. yy'dan itibaren teknolojide yaşanan gelişmeler ve yapım sistemlerindeki değişmeler neticesinde geleneksel masif dış duvarların yerini daha hafif olan giydirme cephe sistemleri almıştır. Kısa süre içerisinde yaygın kullanım alanına kavuşmalarının sebebi şüphesiz özgün tasarım olanakları sayesindedir. Endüstriyel birer ürün olmaları gereği, bu sistemlerin üretim evreleri çeşitli standardizasyon kalıplarınca gerçekleşmektedir. Bu nedenle ilk örnekler olan dikdörtgen biçimli ızgaralar en ekonomik çözümler olarak görülmüş ve uzun bir süre cephe tasarıma hâkim olmuştur. Günümüzde bilgisayar yazılımlarının üretim süreçlerine dahil olmasıyla farklı geometrik konfigürasyonlar ile çok daha geniş ölçeklerde kullanılmaya başlanmıştır. Bu tez çalışması kapsamında hafif giydirme cephe panellerinin farklı geometrik konfigürasyonları, incelenen örnek yapılar üzerinden gruplandırılarak cephe tasarım ve üretim süreçlerine bir çözüm stratejisi oluşturmak amaçlanmıştır. Tasarım sürecinin erken aşamalarında ortak bir tasarlama dilinin geliştirilmesi, modülasyonun sağlanması ve uyarlanabilirlik ilkelerinin işler kılınması hedeflenmiştir. Tasarım ile detaylandırma ve uygulama arasındaki ilişkiler ve buna bağlı yöntemler araştırılmıştır. Tespit edilen geometrik düzen ilkeleri ile üretim sürecine kılavuz oluşturmak bu sayede özelleşen panel ve eleman sayısının azaltılması, zaman ve para kayıplarının önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Beş bölümden oluşan çalışmanın adımları aşağıda özetlenmiştir. Giriş bölümünde çalışmanın kapsamı belirlenmiş çalışma amacı açıklanarak yönteminden bahsedilmiştir. İkinci bölümde cephe tasarımına etki eden faktörler sıralanmış, tasarım kararları ve bağlı oldukları paydaşlar belirlenmiştir. Hafif giydirme cephe sistemlerinin tanımı yapılarak uygulama ilkeleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde, geometrik düzen oluşturma yöntemleri tarihsel süreç ve bilimsel literatür taranarak açıklanmıştır. Cephe tasarımında yararlanılan geometrik düzen oluşturma yöntemleri hakkında bilgi verilmiş, literatür taraması sonucunda elde edilen bulgular üzerinden değerlendirme kriterleri belirlenmiştir. Dördüncü bölümde örnek binaların cephe yüzey alanlarında yapılan incelemelerde, panel geometrileri sınıflandırılmış ve doğrusal yüzeylerden oluşan cephe sistemleri değerlendirme kriterlerince analiz edilerek karşılaştırılmıştır. Beşinci bölümde, diğer bölümlerde yapılan incelemeler ve karşılaştırmalar değerlendirilerek geometrik düzen ilkeleri ile tasarımın erken aşamalarında bir optimizasyon stratejisinin oluşturulabilirliği tartışılmıştır.