Kültürel süreklilik ve 'yer'in önemi : Mürefte ve şaraphaneleri

Abstract

Yerel değerlerin yok olma tehdidi ile karşı karşıya olduğu küreselleşen dünyada kültür varlıkları da bundan payını almaktadır. Buna tepki olarak, sürdürülebilir koruma ve kültürel süreklilik temaları 20. Yüzyılın son çeyreğinden itibaren koruma disiplininin üzerinde durduğu temalar arasında yerini almıştır. Özellikle küçük ölçekli tarihi yerleşimlerin sahip olduğu miras değerlerini kaybetmeden geleceğe aktarılması, üzerinde önemle durulan bir konudur. Kültürel miras değerlerinin devamlılığının sağlanması için geçmişten gelen, o yere özgü tüm kültürel ögelerin yaşatılmasının gerekliliğine vurgu yapılmaktadır. Böylece, hem sürdürülebilir kalkınmaya destek sağlanabilecek hem de yerel halkta yaşadıkları yer ile ilgili aidiyet duygusu pekişecektir. Bu bağlamda Tekirdağ'ın deniz kıyısındaki beldelerinden biri olan Mürefte'nin bu üst başlığa örnek oluşturabilecek bir potansiyele sahip olduğu görülmüştür.Yerleşimdeki şaraphaneler 19. yüzyıldan bu yana hizmet vermiş ve bir kısmı halen vermektedir. Şaraphanelerin bir kısmı yıkılmış ve birçoğu da işlevsiz durumda olsa da, yaklaşık 30 adet şaraphane ayakta kalarak günümüze ulaşabilmiştir. Mürefte'nin yerel kültürünün önemli bir parçası haline gelmiş bu yapıları aynı zamanda endüstri mirası kapsamında görülmelidir. Şaraphaneler, fiziksel yapılarının ötesinde halkın belleğindeki yeri ile Mürefte'nin sahip olduğu kültürel önemi aktaran miras öğelerinin üst sırasında yer alır. Ayrıca şarabın yapımı için gerekli ürünü sunan ve bölgeye has üzüm tiplerini barındıran üzüm bağları, yörenin önemli kültürel peyzaj öğeleridir. Mürefte'nin kültürel sürekliliğinin önemli bir parçası olan bağlar da şaraphaneler gibi bugün tehdit altındadır. Alan çalışması sırasında gerçekleştirilen görüşmelerden halkın şarap üretimine ve bu kültürün yaşatılmasına ilgi duyduğu tespit edilmiştir. Tamamen sona ermemiş olan üretim sürecinin yeniden canlandırılması Mürefte'nin kültürel sürekliliğinin sağlanması yolunda katkı verecektir. Bu tez çalışması Trakya Bölgesi'nde kendine has yapılaşması ile Mürefte'nin mevcut miras değerlerini, sivil mimarlık örnekleri de dahil olmak üzere kültür varlıklarını tespit etmeyi ve özellikle tehdit altındaki şarap kültürü ve şarap üretim mimarisinin koruma sorunlarına değinmeyi amaçlamaktadır.