Türk ve Osmanlı toplumu değişiminde Tanzimat ve Batılılaşma

Abstract

19. yüzyıl Osmanlı-Türk toplumu sosyal değişimi, Tanzimat ve batılılaşma örneği üzerinde pozitivizmi eksenli modern bilim ve düşünce alt yapısı ile ele alınmıştır. Batı ve batılılaşma kavramının aynı veya yakın anlamlar içeren kavramlarla kıyaslanarak tanımlandığı ikinci bölümde, dünya üzerinde her yerin batı ve herkesin batılı olabildiği vurgulanmıştır. Daha sonra gelen üçüncü bölümde, Batı'nın Osmanlı devleti ve toplumu karşısındaki askeri, siyasi, sosyal ve ekonomik üstünlüğünün alt yapısını oluşturan modern bilim ve düşünce gelişimi, hem Batı'yı hem de Osmanlı-Türk toplumu sosyal değişiminde kilit rolü olan genelde Tanzimat Dönemi özelde ise Jön Türk Hareketi'ni anlamamızı sağlayacağı için yer verilmiştir. Bu sebeple önce Batı'da akıl ve vahiy ilişkisi üzerine tartışmalar, bilimin serüveni, pozitivizm ve bilimin temel ilkesi olarak kabul edilen determinizm prensibi ele alınmıştır. Bir fermanın veya dönemin ismi olduğu kadar Batı'nın değer ve düşüncelerini yansıtmaya başlayan bir dünya görüşünün de ismi olan Tanzimat, Fransız Devrimi ile ilkeler planında ilintilendirilıniş ve uzun bir tarihçesi olan sosyal evrimin bir sonucu olduğu dördüncü bölümde ortaya konulmuştur.