Bir kentsel etnografya denemesi: İstanbul’dan göçerlik anlatıları

Abstract

Bu çalışmanın amacı göçene ilişkin kalitatif sosyolojik mikro araştırmalara farklı bir vurguyla yaklaşmaktır.

Göçene "yerleşik olmayan" tanımlaması dışında ve yerleşik tarafından tanımlanmış olan "yer" bağlamı dışında bir yaklaşım amaçlanmıştır.

Sanayi toplumundan iletişim toplumuna geçişi de içeren ve "küreselleşme" olarak adlandırılan süreçte sermayenin sürekli yer değiştirmesine toplumsal mobilitenin artması eşlik etmektedir.

Bu olgu sosyal bilimlerin en temel ve en çetrefil araştırma alanlarından biri olan toplumsal değişime farklı bir mercekten bakmayı çağırmaktadır.

Çalışmada mobilitesi giderek yükselen insanların artık yaşamlarını bir "yer" değil, bir "güzergah" üzerinde geçirecekleri önermesinden yola çıkıldı.

Çalışma, insanların göç güzergahlan üzerindeki "uğrak"lardan biri olarak ele alınan İstanbul örneğinde, bir kent etnografyası denemesi olarak, yaşam tarihi niteliğinde görüşmelere dayanan bir alan çalışması üzerine kuruldu.

Bireysel tarihler, toplumsal tarih ve örüntüler ile farklı nitelikteki "özne kurucu" genel anlatılar arasındaki gelgitleri ve salınımları kavramsallaştırma denemeleri çalışmanın kapsamlı bir bölümünü oluşturdu.

Gerek sosyolojik yöntem açısından belli anlatım ve yorumlama araçlarını farklı bir yaklaşımla sınamak, gerekse "kentli kimdir" genel sorusunu, yaşamları bir uğrak olarak ele alınan İstanbul'da kesişen kişiler açısından yaklaşmak adına girişilen bu çalışmanın "toplumsal mobilite ve toplumsal değişim" sorunsalına olduğu kadar, küresel kent İstanbul'un post modern kimliği tartışmalarına da katkısı olacak ipuçları sağlayacağı umulmaktadır.