XVI - XVIII. yüzyıllarda Türk tezhip sanatında ekol olmuş sanatçıların karşılaştırılması

Abstract

Dünya uygarlık tarihinde tezyini sanatlar bakımından en olgun ve seçkin bir seviyeye ulaşmış ulusların başında Türkler gelmektedir. Türkler, Orta Asya'dan başlayarak sürdüre geldikleri kültürlerini Anadolu'da da yüzyıllar boyunca çok başarılı bir şekilde yürütmüşlerdir. Türk tezyini sanatları halı, çini, ahşap oymacılığı, taş işçiliği, kumaş işçiliği ve kitap süslemeleri gibi çok değişik sanat türleri içinde parlak bir geçmişe sahiptir. Türkler kendilerine has tezyini motifler yarattıkları gibi, başka ulusların kullandıkları motifleri de rahatlıkla alıp kullanmış, kendi zevklerine uygun gelecek şekilde değiştirerek türkleştirmişlerdir. Tam anlamıyla Türklere özgü ve orijinal bir Türk tezyinatından söz etmek yanıltıcı olmayacaktır.

İslamiyetten önce Türklerde tezyini sanatlar gelenek halinde devam etmiş olup, islâmiyetten sonra gelişerek yayılmıştır. Orta Asyadan gelişen Türk motifleri hayvan ve bitki stilizasyonu sonucu elde edilen kompozisyonlar Türklerin islamlığı kabulünden sonra Hindistan'dan Fas'a kadar bütün islâm dünyasında benimsenmiş evrensel bir üslüp olarak benimsenmiştir.