Stereoskopik fotoğrafın evrim süreci ve günümüzdeki uygulamalar

Abstract

Stereoskopi, fotoğrafın ortaya çıkışından önce çizimler ile başlamış üç boyutlu bir izleme tekniğidir. Charles Wheatstone' un geliştirdiği aynalı bir izleme aracı ile derinlik izlenimi sağlanmıştır. Fotoğrafın ortaya çıkışı ile kısa bir süre sonra fotoğrafla da uygulanmaya başlanmış ve çizimlere oranla çok daha başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Stereoskopik fotoğraf, ingiltere Kraliçesi Viktorya' nın bu tekniğe duyduğu ilgi ile çok daha popüler olmuş ve Avrupa' da hızla yayılmıştır. En çok stereogram İngiltere ve Fransa' da üretilmiş ve toplumun her kesiminde bir eğlence aracı olarak benimsenmişti. İnsanların hayattan boyunca göremeyecekleri yerleri üç boyutlu görmelerine olanak tanıyan stereoskopik fotoğrafın, ortaya çıkışından kısa bir süre sonra milyonlarca stereogram satılmıştır. Londra Stereoskopi Firması' nın o dönem için verdiği ilanlarda kullandığı slogan "Stereoskopsuz Ev Olmasın" di. Gerçekten de bu slogana benzer bir patlama ile Avrupa' da ilk yıllarda 500 binden fazla stereoskop satıldı. Stereoskopik Fotoğraf 20.yüzyılın başına kadar altın çağını yaşadı ve teknik anlamda da gelişmeler gösterdi. Bu dönem içinde yüzlerce kamera tasarlandı. Fransa' da Lumiere kardeşler ilk film gösterimini 1895 yılında yaptılar. Bundan sonra sinema tekniği hızla gelişti ve görüntüdeki hareket etkisi, derinlik etkisinin önüne geçti. Sinemanın bulunuşundan sonra stereoskopik fotoğraf daha az tercih edilir oldu ve zamanla unutuldu. Uzun yıllar sadece bu amaçla kurulmuş demekler ve kulüpler tarafından yaşatılan bir teknik olarak kaldı. 20.yüzyılın sonlarına doğru bilgisayar teknolojisinin ve internetin yaygınlaşması ile kamera üreticisi firmalar amatörler için tekrar stereoskopik modeller üretmeye başladı. Günümüzde özellikle stereoskopla izleme tekniği katlanabilir stereoskoplardan yapılmış kartpostallarda kullanılmaktadır. Ayrıca reklam sektörünün anaglif yöntemi ve otostereoskopik yöntemlere göstermiş olduğu ilgi ile stereoskopik fotoğraf profesyonel anlamda da tekrar canlılık kazanmaya başlamıştır.