İstanbul art deco mimarisinde apartman cephe tipolojisi

Abstract

1920-1940 yılları arasında dünyada birçok örnekleri görülen Art Deco tarzı yapılara, kısa süre sonra İstanbul'daki örnekler de katılmıştır. Bu tezle ilgili ön çalışmada, İstanbul'un çeşitli semtlerinde yapılmış olan Art Deco apartmanlarda uygulanan bir ortak cephe tipolojisi olup olmadığı araştırılmıştır. Buradan hareket edilerek, İstanbul'daki Art Deco apartmanlar incelenmiş ve mimari elemanların cephe düzenlemelerinde bir araya gelişlerine göre bir sınıflandırılma yapılmıştır.

Tezin giriş bölümünde Art Deco Sanatı kısaca tanıtılmış ve Türkiye'de uygulanmaya başlandığı dönemden söz edilmiştir. Yine ayni bölümde çalışmanın amacı ve araştırma yöntemleri anlatılmıştır.

İkinci bölümde 20. yüzyıl başında Avrupa'nın içinde bulunduğu genel durum ele alınarak Art Deco Sanatı'nın tarihçesi ve dekoratif sanatlardaki gelişimi incelenmiştir. İlk önce Art Deco mimarisini hazırlayan nedenler açıklanmış, daha sonra bu mimari üslubun şekillenmesinde etkili olan yapıların özellikleri anlatılmış: Avrupa ve Amerika'da uygulanmış olan Art Deco üslubundaki yapılardan örnekler verilmiştir.

Üçüncü bölümde Osmanlı İmparatorluğu'nun Batı'ya açılma sürecindeki sosyo - kültürel, ekonomik ve siyasi durumu incelenmiştir. Ayrıca 20. yüzyıl başında İstanbul'daki şehircilik çalışmaları, yapı teknolojisi ve yapı malzemeleri ile mimarlık alanındaki gelişmeler değerlendirilmiştir.

Dördüncü bölümde Cumhuriyet'in kuruluş yılları, ekonomik durumu ve toplumsal yapısı incelenmiştir. Yapılan reformların ve yeniliklerin mimarlık eğitimindeki ve mimarlığın uygulama alanındaki etkileri ele alınmıştır.

Beşinci bölümde İstanbul'daki Art Deco mimarisini hazırlayan sosyal ve ekonomik faktörlerden söz edilmiştir. Bu bölümde İstanbul'daki Art Deco tarzı apartman mimarisindeki gelişim ve plan tasarımındaki değişim süreci anlatılmış, dönemin yapı teknolojisi ve malzemelerinden örnekler verilmiştir.Altıncı bölümde, İstanbul'daki Art Deco apartman tipi konutlarda mimari karakterlerin saptanması, mimari ögelerin ve özelliklerin belirlenmesiyle ilgili açıklamalara yer verilmiştir. Cephe tipolojisini içerecek bölümün ne şekilde ele alınıp sınıflandırıldığı açıklanmıştır. Ayrıca apartmanların giriş hollerindeki detaylardan örnekler verilerek, iç mekanlarda kullanılmış olan malzemeler tanıtılmıştır.

Sonuç bölümünde ise İstanbul'da yapılmış olan Art Deco apartmanların cephe tasarımlarının belli kurallara uyularak gerçekleştiği ve bunun sonucu olarak da kendi içinde sınıflandırılmış bir cephe tipolojisi oluşturulabileceği ortaya konmuştur.