MU‘TASIM-BİLLÂH’IN 223/838 YILINDAKİ ASİA MİNOR SEFERİ’NİN HEDEFİ: "KÜÇÜK CONSTANTİNOPOLİS

Abstract

Bu çalışmamızda Abbâsî Halifesi Mu‘tasım-Billâh’ın (833-842) 838 yılındaki meşhur Asia Minor veya Müslümanlarca adlandırıldığı şekliyle Bilâdü’r-Rûm seferinin asılhedefinin neresi olduğu konusu üzerinde durduk. Asia Minor’un önemli merkezlerinin hedef alınması Halife Hârûnürreşîd (786-809) ile başlamış ardından da oğullarıMe’mûn (813-833) ve Mu‘tasım-Billâh tarafından da devam ettirilmişti. Bu noktada Mu‘tasım-Billâh’ın da bir şekilde babası Hârûnürreşîd’in ve ağabeyi Me’mûn’un DoğuRoma ve Asia Minor politikalarını takip ettiği anlaşılır. Abbâsî Halifesi Mu‘tasım-Billâh’ın 223/838 yılındaki meşhur Asia Minor Seferi’nde de Amorium ve Ancyra şehirleri Müslüman askerler tarafından fethedilmişti. Bunarağmen seferin asıl hedefinin Doğu Roma İmparatorluğu’nun hangi şehri olduğu konusu ise tartışmalıdır. Tarihçiler tarafından Doğu Roma İmparatorluğu’nun üçönemli şehri olan Constantinopolis’in, Ancyra’nın ve imparator Theophilus’un (829-842) doğum yeri olan Amorium’un Mu‘tasım-Billâh’ın Asia Minor Seferi’nin hedefi olduğu ileri sürülmüştür. Nihayetinde Mu‘tasım-Billâh’ın seferinin asıl hedefinin, Ebû Hanîfe ed-Dîneverî’nin (ö. 282/895) Kustantîniyyetü’s-sugrâ yani ‘Küçük Constantinopolis’ olarak bahsettiği Amorium şehri olduğu anlaşılmaktadır. Çünkü Amorium hem Exercitus Anatolici’nin merkeziydi hem de Asia Minor’un en büyük ve en önemlişehirlerinin başında geliyordu.

In this study, we focused on the main target of the ‘Abb?s?d Caliph al-Mu‘tasim-Bi’ll?h’s (833-842) famous Asia Minor id est Bil?d ar-R?m campaign in the year 223/838. The targeting of major central cities of Asia Minor started with ‘Abb?s?d Caliph H?r?n al-Rash?d (786-809) and then continued his sons al-Ma’m?n (813- 833) and al-Mu‘tasim. At this point, it is understood that al-Mu‘tasim also somehow followed his father H?r?n al Rash?d and his elder brother al-Ma’m?n’s policies of the Byzantine Empire and Asia Minor. Amorium and Ancyra have been conquered by Muslim soldiers during the ‘Abb?s?d Caliph al-Mu‘tasim-Bi’ll?h’s mentioned famous Asia Minor campaign in the year 223/838. How ever, it is controversial which city of Byzantine Empire was the main target of al-Mu‘tasim-Bi’ll?h’s this cam paign. Byzantine Empire’s very important three cities Constantinopolis, Ancyra and emperor Theophilus’ (829-842) birthplace Amorium were suggested as the main target of al-Mu‘tasim-Bi’ll?h’s Asia Minor cam paign by the historians. Finally, it has been understood that the main target was Amorium where called "Kust ant?niyye as-Sugr?" id est "The Little Constantinople" by the Muslim historian al-D?nawar? (3/9th century). Be cause Amorium was both the center of Exercitus Anato lici and the biggest and the most important city of Asia Minor.