BUDİST ETİK

Abstract

Budizm, esasen her tür acının ve ızdırabın ortadan kaldırılmasını amaçlasa daetik yaşam üzerine çok önemli sonuçları bulunmaktadır. Budist etik, aydınlan-mış anlamına gelen Buda’nın konuşmalarından ve onun seçkin takipçilerininöğretilerinden esinlenmiştir. Meditasyon uygulaması Budizm’de çok ayrıcalıklıbir yere sahiptir ve etikle ilgili her türlü konu bu mefhumla derinden bağlantı-lıdır. Dört Soylu Hakikat ve Soylu Sekizli Yol, Budist etiğin temel metinleriniihtiva eder. Buda’ya göre Budist felsefi bir etik sistem için üç önkoşul bulun-maktadır: özgür irade mefhumu, iyi ile kötü arasındaki ayrım ve ahlâkî eylemile ilişkisi bakımından nedensellik mefhumu. Budizm, ahlâkî meselelerle ilgiliolarak pragmatik ve faydacı bir duruşa sahiptir. Etik ile ilgili olarak Budizm’deçok geniş bir yorum yelpazesi bulunmaktadır; bu, başlıca Mahayana Budizmi,Tantrayana Budizmi ve Zen Budizmi’ni de içine alan bir yelpazedir ve bu yakla-şımların dharma, nibbana ve kamma ile ilgili konumları bir hayli farklılık göste-rir. Ağırlıklı olarak ve kapsamlı bir şekilde Budist psikoloji ve etik üzerine yazanPadmasiri De Silva Budist etiğin özlü bir değerlendirmesini yapmaktadır.

Although Buddhism primarily aims removal of every kind of suffering and pain and reaching nibbana, its main tenets have also great implications for ethical life. Buddhist ethics is inspired from the discourses of Buddha which means enlightened and his later outstanding followers. The practice of meditation has an enormous significance in Buddhism and all concerns about ethics are thus deeply related to this notion. Four Noble Truths and Noble Eightfold Path are main textual sources for Buddhist ethics. According to Buddha there are three prerequisites for a philosophical system of ethics: notion of free will, the distinction between good and bad, and the notion of causation in relation to moral action. Buddhism has a pragmatic and utilitarian stance on the moral issues. There is a vast variety of interpretation of Buddhism regarding ethics including Mahayana Buddhism, Tantrayana Buddhism and Zen Buddhism whose ethical concerns about dharma, nibbana, kamma also are to a great extent differentiated. Padmasiri De Silva, who writes extensively on Buddhist psychology and ethics, gives a concise account of Buddhist ethics and morality. Keywords: Buddha, Buddhist ethics, meditation, Four Noble Truths, Noble Eightfold Path, free will, the distinction between good and bad, causation, pragmatism, utilitarianism, Mahayana Buddhism, Tantrayana Buddhism, Zen Buddhism, dharma, nibbana, kamma.