Günümüz erkek giyimindeki ve erkek imgesindeki kadınsı, androjen, homososyal, homoerotik unsurların 1960'larda başlayan toplumsal gelişmelerden etkilenmeleri

Abstract

XX. Y.Y.'ın ikinci yarısından itibaren Batı toplumundaki konformist yaklaşımların gevşemesiyle, çağdaş erkek, giyim konusunda toplumsal cinsiyet sınırlarını zorlamada kendisini daha özgür hissetmeye başlamıştır. 1960'lı yıllardan bu yana yükselen karşıt kültürel hareketlerle ve teklifsizliğin artışıyla, günümüzde artık modern erkek giyimi neyin eril neyin dişil olduğunu sorgulatacak biçemlerle sunulmaktadır. 70'li yıllardan itibaren homoseksüel erkeğin görünürlüğünün artması ve 90'lı yıllarda telaffuz edilmeye başlanan 'metroseksüel erkek', giyim sektörünün pazarlama stratejilerinde değişimlere yol açmıştır. Moda fotoğrafındaki erkek imgesi de bu gelişmelere paralel bir dönüşüm geçirmiştir. Erkek giyiminde sunulan yeni stillerin ve moda fotoğrafında önerilen yeni erkek imgesinin bu bakış açısıyla araştırılması kapsamında; çalışmanın ilk bölümü, 1950'lerin sonlarıyla 1970'lerin başları arasında Batı'daki toplumsal gelişmelere odaklanmıştır. Bu bağlamda; Beat'lerin ve Hippie'lerin, savaş karşıtlığı ve ABD'deki yurttaşlık haklarıyla eklemlenerek, hak, özgürlük, barış, eşitlik arayışında eşzamanlı bir karşıt kültürel hareket meydana getirdiğinden bahsedilmiştir. Hızla yaygınlaşan kapitalist eğilimden, müzikle iç içe olan genç nüfusun oluşturduğu kitlesel popüler kültürden söz edilmiştir. Gevşemeye başlayan sansür anlayışıyla, edebiyatta ve sinemada dikkat çeken cüretkar, açık sözlü tavır ele alınmıştır. Sanattaki ve tasarımdaki eğilimler kısaca tetkik edilmiştir. 60'lı yılların ruhunu en iyi tanımlayan olgulardan biri olan 68 hareketi incelenmiştir. Kadın haklarının ve feminizmin köklü değişimlere gebe olacak türden oluşumlar meydana getirdiğine değinilmiştir. Eşcinsellerin özgürleşmesindeki kurumsal temellerin nasıl ve ne gibi kilit olaylar vasıtasıyla atıldığı özetlenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, 1960'lardan sonra Batı'da erkek giyiminde öne çıkan avangart ve marjinal biçemler araştırılmıştır. Toplumu stilleriyle yönlendiren sinema, televizyon, müzik, spor ikonlarının da yardımıyla 70'li yıllardaki asi eğilimler ve 80'lerde altkültürel stillerin yüceltilmesi vurgulanırken gündelik kıyafetlere de yer verilmiştir. 90'lı yıllardaki metroseksüalite tanımlanmış ve günümüz erkek giyiminde önerilen yeni görünümler tespit edilmeye çalışılmıştır. Hangi markaların erkek giyim pazarına ne zaman girdikleri belirtilmiştir. Çağcıl erkek giyiminde ne gibi nosyonların öne çıktığı ve tasarım okullarının bu alana göstermeye başladıkları ilgi irdelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, XXI. Y.Y.'da editöryel moda çekimlerindeki ve reklam kampanyalarındaki moda fotoğrafında erkek imgesi gözden geçirilmiştir. Model olarak ergen, genç erkeklerin tercih edilmesi ve çocuksu, kadınsı, androjen görünümlerin sunulmaya başlaması üzerinde durulmuştur. 80'li yıllarda moda fotoğrafında arzu nesnesi haline getirilmeye başlanan erkek bedeninin, eşcinsel erkek tüketiciyi cezbetme amacıyla geliştirilen pazarlama taktikleri neticesinde 2000'lerde hangi mizansenlerde sunulmaya başladığı ayırt edilmeye çalışılmıştır. Sanatsal moda fotoğrafındaki homoerotisizme de kısaca temas edilmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde, gerçekleştirilen araştırma neticesinde elde edilen bulgular nedensellik prensibinin benimsendiği bir anlayışla derlenmiştir. Günümüz erkek giyiminin ve moda fotoğrafındaki erkek imgesinin, yapılan saptamalarla ilişkili olarak ne gibi yeni önermeler sunduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: 1960'lar, çağdaş erkek giyimi, kadınsı, homososyal, homoerotik.