Batı düşünce tarihi içerisinde komplo ve kuramları

Abstract

Bu çalışma; komplo ve komplo kuramı fikirlerini, batı düşünce tarihi içerisinde ortaya çıkışları, geçirdiği dönüşümleri ve günümüzde aldığı çağdaş biçimleri incelemektedir. Çalışma, öncelikle yaklaşık iki bin yıllık tarihe sahip komplokavramının ancak ortaçağın sonlarına doğru günümüzde sahip olduğu pejoratif anlamı edinişini, buna nazaran komplo kuramı tabirinin, diğerinden yaklaşık dokuz asır sonra, geçtiğimiz yüzyıl içerisinde ortaya çıkışını tespit eder. Çalışmada, kavramlar üzerine mevcut sosyal bilimler literatüründe yapılan tanım ve tartışmaların bir özeti verildiği gibi, kavramlar tarihsiz ve sabit kategoriler olarak ele alınmış ancak, batı düşünce tarihi içerisinde farklı dönem ve koşullarda anlam değişim ve çeşitlenmesi kazandıklarını vurguladığımız bu iki kavramın bu dönüşümleri, ortaya çıktıkları tarihlerdeki sosyolojik ve siyasal bağlamlar içerisinde tartışılmıştır. Bu şekilde komplo teriminin ilkin günümüzdeki anlamıyla Batı hukuk metinlerinde gözükmeye başladığı geç Ortaçağ, diğeri erken Modern ve Fransız Devrimi ve sonuncusu İkinci Dünya Savaşı sonrası Ulrich Beck ve Slavoj Zizek gibi düşünürlerin "risk toplumu" ya da "büyük ötekinin çözülüşü" kavramsallaştırmalarıiçerisinde tartıştıkları dönem koşulları içerisinde olmak üzere, üç farklı dönem içerisinde birbirleriyle alakalı ancak farklı üç komplo kuram form ve kavramsallaştırması ileri sürülür.Çalışmamızın sonuç bölümünde, komplo kuramları üzerine güncel eleştirel, literatür, kendi yaklaşımımızdan farklarına dikkat çekilerek aktarılırken, Karl Popper'ın "cehaletin komplo kuramları" kavramsallaştırma ve eleştirisinin üzerinde durulmaktadır.