Memduh Ün ve Türk sinemasındaki yeri

Abstract

Memduh Ün, 1920 yılında İstanbul'da doğmuştur. Tıp fakültesini üçüncü sınıfta bırakmış; bir yandan profesyonel olarak futbol oynarken bir yandan da çeşitli memurluklarda çalışmıştır. 1947 yılında tesadüfen Damga filmiyle oyuncu olarak sinemaya girmiştir.İlk filmi Düşman Âşıklar ile yönetmenliğe başlayan Memduh Ün, 1954?1958 yılları arasında koyu melodramlar yönetmiştir. Bir yandan da Dr. Arşavir Alyanak ile birlikte kurdukları Yakut Film'de yapımcılık yapmıştır. Sinemadaki ilk çıkışını 1958 yılında Üç Arkadaş ile gerçekleştirmiştir. 1960 yılında kurduğu Uğur Film ile yapımcılık hayatına devam etmiştir. Filmlerinde çocukluk yıllarından çok iyi tanıdığı mahalle yaşantısını, fakir ama iyi insanları başarıyla anlatmıştır. Kendine has dünyasını yansıttığı sıcak filmler seyirciyle başarılı bir şekilde buluşmuştur. Ancak yapımevini ayakta tutmak için zaman zaman ticari filmler de ortaya koymuştur.Hemen hemen her türde film üretmiştir. Bunlar arasında en fazla kenar mahalle insanlarının dünyasını anlattığı dram/melodram ve polisiye türlerinde başarılı olmuştur.Kurgudaki ustalığı sayesinde sinema dilini oldukça yetkin kullanan bir yönetmendir. Oyuncu takibini pan, tilt ve filmlerinde sıkça yer verdiği kaydırma hareketi ile sağlamıştır. Oyuncuların çerçeve içindeki hareketleriyle plan içi derinliğini başarıyla ortaya koymuştur. Alt açı, üst açı, eğik çerçeve ve yakın planlarla dramatik yapının altını çizmiştir. Oyuncu yönetimi oldukça başarılıdır. Çocuk oyuncularla verimli bir şekilde çalışmıştır. Filmlerinde fazla diyalogdan kaçınmıştır. Hareketli kamerası, ölçülü diyalogları, yalın ve akıcı sinema dili ve dinamik kurgusuyla üst üste sıkılmadan izlenebilen filmler ortaya koymuştur.Memduh Ün, hem ileri yaşlarında bile yönettiği filmlerle sinema tutkunu bir sanatçı; hem elli yılı aşkın süre devam ettirdiği yapımcılığıyla başarılı bir ticaret adamı; hem de yetiştirdiği yönetmen ve öğrencilerle iyi bir eğitimcidir.