Endüstri devriminden günümüze takı tasarımında biçime etki eden faktörler

Abstract

İnsanoğlunun inanmak, güzelleşmek ve korunmak için taktığı takılar ilkçağlarda doğal malzemelerden yapılmıştır. Metallerin bulunmasıyla takı biçimleri değişmiş ve değerli takılar tanrılara adanmıştır. Her uygarlık inanışlarına göre kullandığı sembolleri takılarına yansıtmıştır. Bu sayede insanoğlu doğal afetler gibi açıklayamadığı güçlerden korunmuştur. Tek tanrılı dinlerde de koruma amaçlı takılar kullanılmaya devam etmiştir.Endüstri devriminin olmasıyla seri üretime geçen takı üretimi, estetik olarak bir düşüş yaşamıştır. Bu düşüş karşı bir görüş olan Arts and Crafts hareketinin doğmasına neden olmuş ve dönemin sanatçıları gotik tarza özlem duymuşlardır. Makinenin yaptığı ürünü ruhsuz bulan John Ruskin Gotik dönemin zanaat loncalarını tekrar uygulamayı denemiştir.Yenilik arayan sanatçılar 1900 yılında Paris'te açılan bir sergi ile ortaya Art Nouveau ?yeni sanat? anlamına gelen tarzının yükselmesine neden olmuştur. 1890 yılında ortaya çıkan bu tarzı yansıtan en önemli özellik ?S? kıvrımlarıdır. Dekorasyondan takıya kadar görsel olan her şeyi etkilemiş olan bu akım I.Dünya Savaşının çıkmasıyla etkisini kaybetmiştir.Art Deco adeta İki savaş arasında yaşanan kaygısız bir dönem olmuştur. Takıda plastik ilk olarak bu dönemde kullanılmaya başlamıştır. Son derece renkli, kontrast, geometrik formlar dönemin biçimsel özellikleridir.Makine ile barışık bir tutum sergileyen Walter Gropius, John Ruskin'in tam tersine insanın makinenin yarattığı ürüne ruh verecek güçte olduğunu savunmuş ve bu düşünce ile Bauhaus Okulu'nu 1919'da açmış ve modern akımların temelini oluşturmuştur.Dünya savaşları, endüstri devrimi gibi sosyolojik nedenler ve Bauhaus Okulu'nun etkisi ile yeni sanat akımları meydana gelmiştir. Bu akımlar resimden müziğe birçok sanat dalında olduğu gibi takı tasarımlarına da yansımıştır.Bazı heykeltıraş ve ressamlar takıyı bir ifade biçimi olarak kullanmışlar ve takının amacı, insan bedeni ile olan ilişkisi, bedenden ayrı olduğunda aldığı heykelsi biçimi sorgulanmıştır.