Avar maden sanatı (Macaristan Milli Müzesi’nden örneklerle)

Abstract

Kaynaklarda Apar, Avari, Obri gibi adlarla anılan Avarlar, III.- IX. yüzyıllar arasında, dünya tarihinde önemli rol oynamışlardır. Avarların dövme, döküm, tornada çekme gibi maden yapım teknikleri ile kazıma, kabartma, telkari, granül, ajur, kakma, savatlama, kaplama gibi süsleme tekniklerini bilmesi ve kullanması Avar maden sanatının oldukça ileri bir seviyede olduğunu kanıtlamaktadır. Katalog bölümünde çalışılan ve detaylı olarak anlatılan materyallerle de bu durum desteklenmektedir. Avar madeni eserlerinden katalog bölümüne alınan materyaller içinde en çok karşılaşılan malzeme altın ve gümüşün yoğun olarak kullanıldığı çeşitli sürahiler, içki kapları ve kaseler ile bronz malzemenin yoğun olarak kullanıldığı kemer ve kemer detaylarıdır. Avar madeni eserlerinin bunlarla sınırlı olmadığı açıktır. Bu gruplama yalnızca tez çalışması için gidilen Macaristan, Avusturya ve Amerika'daki müzelerde karşılaşılan ve tez kapsamına alınabilen eserler ile ilgili olarak yapılmıştır.Avar madeni eserleri üzerindeki yazı, yazıt, damga ve işaretler; çeşitli tasvir ve kompozisyonlar ile süslemeler ayrıca eserlerin yapımında kullanılan malzeme ve yapım teknikleri göstermektedir ki bu eserler kendilerinden önceki Türk kültürlerinin bir devamı niteliğindedir. Zaman içerisinde sınırları Orta Asya'dan Doğu Avrupa'ya doğru değişse de Avarlar bu kültürel ve sanatsal birikimi beraberlerinde getirmişler ve zaman içerisinde yeniden yorumlamışlardır.