Türk resminde İstanbul’un mimarlık örnekleri 1860-1960

Abstract

“Türk Resminde İstanbul’un Mimarlık Örnekleri 1860-1960” isimli tezde, manzara resimlerinde yer alan İstanbul’daki yapılar incelenmiştir. 19. yüzyıldan itibaren, Türk sanatçılar Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde yaptıkları resimlerde, İstanbul’daki anıtsal yapılara yer vermişlerdir. Manzara resimlerinden mimari görünümler içeren örnekler seçilerek bu yapıtlar üzerinden yapıların resme yansıması ve bunların resimler aracılığıyla tespitine çalışılmıştır. Adı geçen resimlerin çoğu, görsel belge değerine sahiptir. Mümkün olduğu kadar, aynı açıdan, tuvaldeki görüntüyü bizzat yerinde tespit amacıyla çekilen fotoğraflar ve eski fotoğraf, kartpostal gibi kaynaklarla bu resimler karşılaştırılmış ve resimlerin sanatsal değerleri yanında, tespit edilen yapıların resmin yapıldığı dönem ile günümüzdeki halinin karşılaştırılması ve belgelenmesi yapılmıştır. Özellikle, Sa’dâbâd/Çağlayan Sarayı ve Çağlayan Kasrı, İmrahor Köşkü, Poligon Kasrı, Salacak/Teşrifatçı Camisi, Hekimbaşı Ömer Efendi Sebili, gibi günümüze ulaşmayan yapılar için bu resimlerin görsel belge değeri oldukça yüksektir. Gerek 19. yüzyıl sonunda başlayan doğaya bağlı, gerçekçi betimlemelerin egemen olduğu resimler, gerekse soyutlamanın yaygınlaştığı 1960’lı yıllara kadar incelenen resim örnekleri, İstanbul’daki mimarlık örneklerinin tespitinde önemli rol oynamaktadır. Katalog bölümünde, “Türk Resminde İbadet Yapıları”, “Türk Resminde Türbeler”, “Türk Resminde Saraylar, Köşkler, Kasırlar,”, “Türk Resminde Çeşme ve Sebiller”, “Türk Resminde Hisarlar”, “Türk Resminde İskeleler” ve daha az örnekleri tespit edilmiş olan, han, köprü, kule, tersane, hastane, sıbyan mektebi gibi yapılar ise “Türk Resminde Diğer Yapılar”, başlığı altında incelenmiştir. Anahtar kelimeler: Türk resmi, İstanbul, şehir, mimari, fotoğraf,