Sovyetler Birliği’ndeki tarihi gerçeklerin Türk dünyası romanlarında sembollerle anlatılması

Abstract

Sovyetler Birliği'nde, Rusların Türk dünyası üzerinde uyguladıkları baskı rejimi ve Ruslaştırma politikası, Sovyet coğrafyasında bir nevi korku toplumu oluşturmuş; bu dönemde Türk tarihçileri, yazarları ve şairleri adeta kalemden uzak tutulmaya çalışılmışlardır. Özellikle Stalin döneminde meydana gelen açlık, sürgün, aydınların öldürülmesi gibi hadiseler ile eğitimde ve dini alanda uygulanan politikaların tarih kitaplarında ve edebi romanlarda açıkça anlatılmaları, sansür ve kısıtlamalar sebebiyle mümkün olmamıştır. Stalin'in 1953'te ölmesinin ardından toplumda görülen rahatlama, aynı zamanda edebiyat, sanat ve tarih alanlarında da kendini göstermiştir. Böylelikle SSCB topraklarında doğup yetişen ve bu sıkıntılı yıllara tanıklık eden birçok Türk aydını da yaşadıklarını eserlerine konu edinerek bir nevi edebiyat yoluyla okuyucusuna dönemin tarihini anlatmak istemişlerdir. Ancak yine de birtakım tarihi gerçekleri açıkça ifade etmek tehlikeli olduğundan Türk yazarları, kaleme aldıkları eserlerinde sembolizm akımından ve sembollerden faydalanma yolunu seçmişler, böylelikle eserlerinde kendi milletlerinin anlayacağı fakat KGB ve Sovyet sansürü sisteminin fark edemeyeceği semboller kullanmışlardır. Bu yöntem sayesinde birçok yazar ve şair, Sovyet döneminde eserler vererek gerek tarihi gerçekleri gerekse vermek istedikleri mesajları okuyucuya başarıyla iletmişlerdir. Bu çalışmada, Sovyetler döneminde yazılmış Türk dünyası romanlarından örnekler incelenecek ve tarihi gerçeklerin sembollerle nasıl anlatıldığı ortaya konmaya çalışılacaktır. ANAHTAR KELİMELER: Türk Dünyası, Sovyetler Birliği, Edebiyat, Tarih, Semboller.