Toplumsal cinsiyet bağlamında erkeklik inşası : Ezidi kast sisteminde erkeklik

Abstract

Toplumsal sınıf, statü, etnik kimlik, toplumsal cinsiyet, din gibi toplumsal kavramlar sadece kadınlar özelinde kurgulanmadı, farklı erkeklikler arasında da kurgulandığını belirtmek gerekir. Erkeklik, bireysel ilişkilerde, devlet örgütlenmesinde, eğitimde, kültürde, sokakta yani toplumsal yaşamın her alanını kapsayan geniş bir çerçeve içinde anlaşılmalıdır. Bu çerçeve içindeki farklı etmenlerin karmaşık ilişkilenmesi, tek bir erkeklik yerine farklı türden erkekliklerin oluşumuna yol açmaktadır. Bu açıdan düşünüldüğünde erkeklik, ataerkil toplumsal yapı tarafından şekillenen "tekil" bir kimlik olmanın ötesindedir. Bu münasebetle erkekliği genellenebilecek tek bir yapı olarak ele almak eksik kalmaktadır. Çünkü farklılaşan toplumsallaşma süreçleri , toplumsal cinsiyeti (erkekliği) farklı biçimlerde inşa etmektedir. Erkeklik çalışmalarında, tek bir erkeklik formundan bahsedilemeyeceği gibi farklı erkeklikler arasında bir hiyerarşinin olduğu inkar edilemez bir gerçek olarak karşımıza çıkmaktadır. Hiyerarşik düzende tarif edilebilir "ideal erkeklik" modelinden söz edilecekse bunun dışında/kenarında kalan ve "ötekileştirilen" erkeklikler de gözden kaçırılmamalıdır. Ama egemen erkeklik ayrıcalıklarına karşı çıkan erkekler, farkında ol(a)madan farklı erkeklik değerleri ve yeni erkeklik hiyerarşilerini oluştururken ve yeniden üretirken, bu yeni hiyerarşileri "doğallaştırma" tehlikesini de içinde barındırmaktadır. Bu duruma en iyi örnek olarak Ezidi topluluğu gösterilebilir. Ezidi topluluğundaki erkekler, sınırları içinde yaşadıkları ulus-devletin (Irak) egemen erkekliğine karşı çıkarken; kendi içinde de bir hiyerarşi oluşturmuştur. 3 tabakadan oluşan Ezidi kastında, her tabaka kendi ihtiyaç ve görevlendirilmesine göre farklı kadınlık, erkeklik ve aile yapısını şekillendirmiştir. Sanayi toplumundaki sınıfsal yapıya benzer ve ondan farklı olarak Ezidi tabakaları, alt-üst olma durumuna göre erkeklikler inşa etmiştir.