Erken Cumhuriyet yılları milli eğitim yazınında beden terbiyesi ve hijyen : Öğretmen Sesi Dergisi örneği (1930-1949)

Abstract

Erken Cumhuriyet yılları Milli Eğitim sisteminde en çok önemsenen kavramlardan ikisinin beden terbiyesi ve hijyen olduğu söylenebilir. Milli Eğitimle ilgili hemen her yazın alanında bu kavramlar işlendiği gibi, bu isimler altında dersler de müfredatta yer almıştır. Böylece bu kavramlar yeni toplumun ve kimliğin inşasında çok önemli bir işlev üstlenmişlerdir. Bu tez çalışmasında, dönemin Milli Eğitim yazını üzerinden, söz konusu kavramlara yüklenen eğitsel, kültürel ve politik anlam ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalışmada, erken Cumhuriyet yılları milli eğitim sisteminde "Beden Terbiyesi" ve "Hijyen" derslerinin izi, dönemin Milli Eğitim sistemi ile ilgili olan "Öğretmen Sesi Dergisi" nin çeşitli sayıları üzerinden, belge- arşiv inceleme ve söylem analizi yöntemlerinden yararlanılarak sürülmüştür. Başbakanlık Arşivi, 1930 Hıfzıssıhha Kanunu, 1938 Beden Terbiyesi Kanunu gibi birtakım kanunlar, resmi belgelerden yararlanılmış olup erken Cumhuriyet döneminde açılmış olan spor kulüpleri müfredat ve raporlarına başvurulmuştur. Çalışmanın ilk aşamasında beden terbiyesi ve hijyenin eğitime dahil edilme süreci ele alınmış ardından bu eğitimin II. Meşrutiyet Dönemi ve erken Cumhuriyet yıllarındaki tarihsel anlam ve önemine odaklanılmıştır. Çalışmada son olarak, beden terbiyesi ve hijyenin izi, asıl ele alınmak istenen dönem olan erken Cumhuriyet yıllarındaki Öğretmen Sesi Dergisi sayıları üzerinden analiz edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Beden terbiyesi, hijyen, damgalama, hıfzıssıhha, askerlik, annelik.