15. yy. ve 20. yy. arası batı sanatındaki figür-fon ilişkisinin tek figürlü resimler özelinde incelenmesi

Abstract

Betimlenen varlık anlamına gelen figür, en çok insan figürü anlamıyla karşımıza çıkar. Tarih öncesi devirlerde mağara duvarlarına büyüsel amaçlarla yapılan insan resmi, günümüz sanatına değin sonsuz değişimlere uğrayarak varlığını sürdürmüş ve sanatçıyı etkilemiştir. İnsan figürü, tek figür ve çok figür şeklinde iki ayrı metotla ele alınmıştır. Özellikle resimlerimin de konusu olan tek figür, natürmort ile ilişkilendirilerek, bir manzara önünde, bilinen veya bilinmeyen bir mekan içinde ve portre şeklinde gibi değişik fonlarda betimlenmiştir. Rönesans ile figür, Yunan ve Roma sanatındaki ideal ölçü ve biçimiyle ele alınmıştır. Giotto ise iki boyutlu tuval üzerinde üç boyutluluk yakalamıştır. Böylece idealize edilen anıtsal tek figür resmedilmiştir. Michelangelo'nun etkisi ile iki ayrı boyut kazanan figür devleşmiş ve hareket kazanmıştır. Modele özgü kişisel özelliklerin resmedilmesi Kuzey sanatı ile kendini gösterirken, Maniyerizm'le birlikte figür ideal ölçülerinden farklı, sarmallar şeklinde resmedilmiştir. Barok döneminde ise figürde hareket etkisi ve kısaltımlar kullanılmıştır. Rembrandt özellikle tek figürü ele aldığı resimlerinde modelin ruhsal derinliklerine inmiştir. Yeni-Klasikçilik'le figürde tekrar Yunan ve Roma sanatına dönme eğilimi başlamıştır. Figür resmin temel öğesiyken, Romantizm'le birlikte mekan ve manzara daha baskın hale gelmiştir. 19.yy 'da ise gelişen Gerçekçilik akımı, insanın güncel uğraşlarıyla nesnel bir anlatımda resmedilmesi şeklinde karşımıza çıkar. İzlenimcilik akımıyla figür, manzara ve yüzeyin dokusu içinde kaybolmuştur. 20. yy.la kadar oluşan daha sonraki akımlarda ise figür resmin öğesi konumundadır. Tek figür kullanımda fondaki farklılıklar; resmin konusuna, çevreye, döneme, sanatçının algılaması ve yorumlaması gibi unsurlara göre değişmektedir. Sanatçının kişiye verdiği önem, statü ve zenginlik bu açıdan önemlidir. Bu yönleriyle kendi resmimi de irdelediğim çalışmamda, sonuç olarak şunu diyebiliriz ki insan figürü sanat tarihinin başlangıcından itibaren sanatçının en büyük konusu olmuştur ve bundan sonrada konu olmaya devam edecektir.