Stratejik mekânsal gelişme dinamikleri çerçevesinde Transfer Merkezleri’nin kent formuna etkileri: Londra-Lizbon-İstanbul deneyimleri

Abstract

Küreselleşme süreciyle birlikte, metropoliten kentlerde sosyal ve ekonomik dönüşümlerin etkisiyle kentsel mekânda değişim süreci hızlandırırken, ulaşım ve iletişim altyapılarının son dönemdeki hızlı gelişimine koşut olarak kentsel yerleşimler mevcut kent sınırları dışına taşarak coğrafi mekânda yayılmalarını sürdürmektedir. Bu yayılma yalnız endüstrilerin değil, konut alanları ile beraber ulaşım düğümlerinin oluşturduğu Transfer Merkezlerinin etrafında büyük kentsel projelerin yer seçmesine ve bunun sonucunda kent çeperinde merkezden bağımsız kentsel alanların oluşmasına neden olmaktadır. Bu süreçte, küresel ve bölgesel düzeyde oluşan sermaye hareketleri ile birlikte Transfer Merkezleri, fark edilebilir bir mekânsal gelişmeyle birlikte yeni merkezlerin oluşmasını beraberinde getirirken kent formunda yarattığı değişimler sosyal ve mekânsal kararları daha stratejik olmaya yönlendirmektedir. Kent ölçeğinde alınan uzun vadeli, büyük yatırım gerektiren ulaşım ve büyük kentsel proje kararları bu stratejiyi yönlendirmede önemli bir rol oynarken, yeni küresel düzeyde kullanılan ‗Stratejik Mekânsal Planlama‘ yaklaşımını ön plana çıkarmaktadır. Bu kapsamda; değişen planlama yaklaşımlarının güncel bir örneği olan Stratejik Mekânsal Planlama yaklaşım ve yöntemleri ile metropoliten kentlerdeki değişimi etkileyen önemli ulaşım yatırımlarının oluşturduğu Transfer Merkezlerinin kent formunun değişimine ilişkin yansıma biçimi göz önünde bulundurularak Londra, Lizbon ve İstanbul örnekleri üzerinden tez çalışmasında ele alınmıştır.