Havza planlaması ve yönetimi

Abstract

Donella Meadows ve arkadaşlarının 1972 yılında hazırladıkları “Büyümenin Sınırları” araştırması dünyanın taşıma kapasitesini gündeme getirerek dikkatleri kalkınma ve çevre ikilemlerine çekmiştir. Büyümenin sınırları araştırması çok büyük yankılar yaratmış, kalkınma ve çevre arasındaki ikilemlere çözümler üretilmek amacıyla birçok uluslararası toplantı düzenlenmiştir. Kalkınma ile çevresel koruma arasında bir dengenin kurulması gereksinimi sürdürülebilir kalkınma paradigmasını doğurmuştur. 1992 yılında Rio de Janerio’da düzenlenen Kalkınma ve Çevre Konferansı’nda sürdürülebilir kalkınma hedefleri olan sosyal, ekonomik ve çevresel koşulların planlanmasında ve yönetilmesinde en uygun coğrafi birim olarak havzalar işaret edilmektedir. Fiziksel bir birim olarak havzalar, iklim ve bitki bölgeleri gibi diğer doğal bölgelerle bütünlük göstermekte, doğal sınırları içinde bir ekosistem oluşturmaktadır. Havza ölçeğinde planlama ve yönetim ile ekosistemlere bütüncül bir yaklaşım sağlanabilmektedir. Bu çerçevede çalışmanın birinci bölümünde, bu çalışmanın çıkış noktasının ve bu çalışma ile ulaşılmak istenen hedeflerin belirlendiği bir giriş yapılmaktadır. İkinci bölümde, çevre ve kalkınma tartışmalarının yoğunluk kazandığı bölge ölçeğinde sürdürülebilir gelişmenin koşullarının belirlenebilmesi amacıyla öncelikle çevre-ekoloji ekosistem kavramları ele alınmakta, daha sonra bölge planlamada yaşanan değişimler incelenerek bölgesel kalkınma-çevre ikilemi üzerinde durulmaktadır. Son olarak sürdürülebilir bölgesel kalkınma ve sürdürülebilir bölgesel planlamanın koşulları ortaya konmaya çalışılmaktadır. Üçüncü bölümde, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin gerçekleştirilmesinde en uygun ölçek olarak öne çıkan havzaların genel bir tanımı yapıldıktan sonra havzaların bir planlama ve yönetim birimi olarak nasıl ortaya çıktığı üzerinde durulmakta, havza planlaması ve yönetimi yaklaşımlarının genel bir çerçevesi çizilmekte, dünyada havza planlaması ve yönetimi deneyimleri incelenmektedir. Dördüncü bölümde, Türkiye’de havza planlaması ve yönetiminin koşulları belirlenmeye çalışılmaktadır. Beşinci bölümde, çalışmanın sonuçları ortaya çıkarılmaktadır. Altıncı ve son bölümde genel bir değerlendirme yapılmaktadır.