Türkiye’de sinagog mimarisi ve Edirne büyük sinagogu

Abstract

Bu çalışmada yaklaşık 40 asırlık geçmişleriyle dünya tarihinde en eski milletlerden olma özelliğini taşıyan Yahudi toplumunun tarihi, etnik bölünmeleri ve kültürü irdelenerek, toplumun yaşam biçimini ve dini özelliklerini yansıtan sinagogların mimari gelişimi ve Türkiye'deki sinagog mimarisi incelenmiştir. Birinci bölümde, Yahudiler 'in tarih boyunca yaşadıkları sürgünler ve göçler nedeniyle Dünya'nın her yanına dağılmalarıyla oluşan Yahudi diasporası ve Yahudi tarihi ;İkinci bölümde, tarihi süreç içinde Yahudi toplumundaki etnik bölünmeler ;Üçüncü bölümde 1492 sürgünüyle Osmanlı İmparatorluğu'na göç eden ve hâlâ ülkemizde yaşayan Türkiye Yahudileri' nin tarihi ve yaşam biçimleri; Dördüncü bölümde, yaşam biçimleri, beslenme kuralları, inanç ve ibadetleriyle Yahudi kültürü; Beşinci bölümde, Tapınak Kavramı'nın Yahudi toplumundaki önemi incelenmiştir. Altıncı bölümde, Antik Çağ Sinagoglarından başlayarak sinagog mimarisindeki gelişim gözden geçirilmiş, Osmanlı İmparatorluğu'nda sinagog mimarisini etkileyen unsurlar saptanarak sinagog mimarisi incelenmiş, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde saptanabilen sinagogların oluşturduğu bir katalog hazırlanmıştır. Yedinci bölümde, günümüze kadar ulaşamamış Edirne Sinagogları saptanmış, bu yapıların yok olması üzerine inşa edilmiş olan Edirne Büyük Sinagogu'nun tarihi, konumu, mimari özellikleri ve yapıdaki bozulmalar tespit edilmiş, yapının zarar görmeden önceki haline ait belgelere ulaşılmaya çalışılmış, bu araştırmaların ışığında yapının rölövesi ve restitüsyon projesi hazırlanmıştır. ANAHTAR KELİMELER :Yahudi Kültürü, Tapınak Mimarisi, Sinagog Mimarisi, Edirne II