Boğaziçi’nde dini yapılaşmanın tarihsel süreci bağlamında Arnavutköy yerleşimi ve Arnavutköy sinagogu’nun incelenmesi

Abstract

Yapılan araştırmada, konumu ve geçirdiği tarihsel süreç içerisinde dini yapılaşma açısından günümüze kadar aktif olan Boğaziçi'nin geçirdiği evreler; yazılı belgeler ile harita, fotoğraf, gravür gibi görsel verilerden faydalanılarak incelenmiştir. Bu bağlamda, Boğaziçi yerleşimlerinden Arnavutköy, farklı dönemlerdeki dini yapılaşma katmanları bakımından detaylı olarak incelenmiş ve yok olmak üzere olan Arnavutköy Sinagogu'na uygun bir işlev verilerek uzun vadede korunmasına yönelik rölöve, restitüsyon, restorasyon projeleri hazırlanmıştır. Arnavutköy yerleşimi ve Arnavutköy Sinagogu'ndan yola çıkılarak, Boğaziçi'nin tarihsel süreçteki dini yapılaşma açısından önemi ile koruma-yenileme açısından geçirdiği evrelerin tespiti amaçlanmıştır.Birinci bölümde, öncelikle araştırmanın tarihsel bağlamını güçlendirmek amacıyla Boğaziçi hakkında genel incelemeler yapılmış; konumu, topografik yapısı ile iklim ve bitki örtüsü araştırılmıştır. Ayrıca Boğaziçi'nin, farklı dönemlerde farklı inançlara özgü dini yapı tipleri ve Bizans öncesi, Bizans, Osmanlı, Cumhuriyet dönemlerini kapsayan tarihsel süreci incelenerek, günümüzdeki durumları araştırılmıştır.İkinci bölümde, çalışma konusu olan Arnavutköy yerleşiminin konumu ve tarihçesi hakında araştırma yapılmış, tarihsel süreç içerisindeki inşa edilmiş dini yapılar geçirdiği evrelerle birlikte detaylı olarak incelenmiştir.Üçüncü bölümde, Arnavutköy yerleşimindeki dini yapılardan biri olan Arnavutköy Sinagogu'nun tarihi, konumu, mimari özellikleri ve yapısal bozulmaları tespit edilmiştir.Dördüncü bölümde, tez konumuzu oluşturan Arnavutköy Sinagogu'nun harap olmadan önceki geçirdiği evrelere ilişkin belgelere ulaşılmaya çalışılmış, bu araştırmaların ışığında yapının tespit edilebilen üç dönemine ilişkin restitüsyon önerileri hazırlanmıştır.Beşinci bölümde, günümüzde harap durumda olan Arnavutköy Sinagogu'nun II. dönem restitüsyonu baz alınmış, bu doğrultuda yeniden işlevlendirilerek yapının korunmasına yönelik restorasyon projesi hazırlanmıştır. Bu amaçla, yapıda saptanan hasarların giderilmesi için müdahale yöntemleri belirlenmiş ve yok olan ek yapılarının yeniden inşa edilmesi önerilmiştir.Altıncı bölüm olan sonuç bölümünde; yapılan çalışmaların genel bir değerlendirilmesi yapılmış, Arnavutköy Sinagogu'nun Beyoğlu Musevi Hahamhanesi Vakfı'nında arzu ettiği biçimde ? Sefarad Kültürünü Araştırma Merkezi? olarak yeniden kullanımına yönelik yeni işlev önerisinde bulunulmuştur.