Tokat kenti geleneksel konut dokusunun koruma bağlamında irdelenmesi : Halit Sokak, Bey Sokak, Beyhamam Sokak

Abstract

Tokat Kenti Geleneksel Konut Dokusu ve Geleneksel Tokat Evlerini konu alan bu çalışmanın amacı; Tokat Kentinin Geleneksel Konut Mimarisinin tarihi ve kültürel zenginliğini tanımlamak, Geleneksel Tokat Evleri için geçmişten günümüze geliştirilen ve hala devam etmekte olan koruma yaklaşımlarını irdelemek ve koruma bağlamında sorunların çözümüne yönelik öneriler geliştirmektir. Tezin izledigi yol; geleneksel konut mimarisini oluşturan sosyal ve fiziksel çevrenin incelenmesi, geleneksel konut dokusu ve bu dokuya geliştirilen koruma yaklaşımı, geleneksel konutlara geliştirilen koruma yaklaşımlarındaki eksiklikler ve sorunlarla beraber bozulma durumlarının irdelenmesi ve koruma yaklaşımının ne şekilde olması gerektiğinin belirlenmesi seklindedir. Tez beşbölümden oluşmaktadır: 1. Bölümde; Tokat Kenti fiziksel ve tarihi özellikleri açısından incelenmiştir. Bu başlık altında Tokat Kenti'nin konumu ve sınırları belirtilmiş, coğrafi özelliklerinde topografik ve jeolojik yapısıyla beraber iklimi incelenmiştir. Tarihsel gelişimi ise tarihsel yapının şekillendiği süreç ile beraber sosyo-ekonomik yapı ve demografik yapı üzerinde durulmuştur. Yine bu bölümde kent dokusunun fiziksel gelişimin nasıl oluştuğu ve nelerden etkilenerek böyle bir gelişimin gerçekleştiği açıklanmıştır. Bu bölümde son olarak Tokat Kenti'nin koruma tarihini tanımak adına, kentsel planlama ve koruma süreci ile ilgili veriler yer almaktadır. 2. Bölümde; Tokat Geleneksel Konut mimarisi ayrıntılı olarak çözümlenmistir. Bu çözümleme sokak sağlıklaştırılması yapılmış olan üç sokakta ayrı ayrı ele alınmış ve bu sokaklar üzerinde yoğunlaşılmıştır. Bu üç sokak; Halit Sokak, Bey Sokak, Beyhamam Sokak 'tır. Öncelikle bu bölümün ilk kısmında Tokat Kenti Geleneksel Konut Dokusu ile ilgili çalışmalar yer almaktadır. Konutların genel olarak plan, cephe ve yapım sistemi üzerinden mimari özellikleri çözümlenmiştir. Sonraki kısımlarda ise yoğunlaşılan üç sokak için konutların ayrı ayrı plan, cephe, iç mekan mimari özellikleri ele alınmıştır. Sokaklar ölçeğinde ise her bir sokak için analiz yöntemi üzerinden pek çok parametre incelenmiştir. Bunlar; konutların genel özellikleri, konumu ve sınırları, ulaşım, topoğrafya-yapı ilişkisi, yapı- parsel ilişkisi, yapı nitelikleri, yapı yükseklikleri, özgünlük durum analizi, bozulma durum analizi, konfor durumu olarak ele alınmıştır. Her bir sokak için son olarak da sosyal veekonomik nitelikler başlığı altında sokakların sosyal ve ekonomik durumu ile ilgili yapılan araştırmalara ve çalışmalara yer verilmiştir. 3.Bölümde; Tokat Kenti Geleneksel Konut Dokusu kapsamında 2. Bölümde irdelenen Halit Sokak, Bey Sokak, Beyhamam Sokak 'ta yapılan sokak sağlıklaştırma çalışmaları üzerinden koruma yaklaşımları ve koruma sorunları irdelenmiştir. Bu sokaklardaki konutların bozulma nedenleri başlığı altında fiziksel ve sosyal nedenler olarak ele alınmıştır. Fiziksel nedenleri oluşturan doğa ve insan kaynaklı etkenler olarak irdelenirken sosyal etkenlerde sosyal ve ekonomik yapıdaki bir takım değişiklikler irdelenmiştir. Yine bu bölümde konutların bozulma şekilleri üzerinden bozulmanın biçimsel ve yapısal nedenleri açıklanmıştır. 4. Bölümde; Tokat Kenti Geleneksel Konut Dokusunun ve konut mimarisinin korunması ile ilgili çözümler; alan ölçeğinde ve yapı ölçeğinde olmak üzere iki ana baslık adı altında incelenmiştir. Alan ölçeğinde, geleneksel dokuyu korumaya yönelik yaklaşımlar için önerilerde bulunulurken yapı ölçeğindeki öneriler biçimsel ve yapısal olarak ikiye ayrılmıştır. Bu bölümde Halit Sokak örneğinde geleneksel konutların bozulma durumunun çözümlemesi ve konutlar arasında korumada önceliklerin saptaması yapılmıştır. 5. Bölümde; Tezin bütününe yönelik bir sonuç ve değerlendirme yapılmıştır