Kentsel dönüşüm-sürdürülebilirlik bağlamında Fener Balat yenileme alanı

Abstract

Günümüzde kentler farklı zamanlarda farklı ihtiyaçlarla değişime uğramakta ve birçok sorunu beraberinde getirmektedir. Sürekli bir değişim halinde olan kentlerde bu değişimden en çok etkilenen alanlardan birisi de şüphesiz tarihi kent merkezleridir. Tarihi kent merkezlerinin günün getirdiği yeniliklere uyum sağlayabilmesi, mevcuttaki özgün kent dokusunun sürdürülebilirliği ve kentte var olan yerel kültürün yaşatılabilmesi için kentin yenilenerek dönüşümüne gereksinim duyulmaktadır. Kentler yaşanan dönüşüm sürecinde ortaya çıkan değişimleri, kentin müdahale edilen çevresini, bölgenin sürdürülebilirlik kriterleri ? sosyal, fiziksel, kültürel- açısından etkilemektedir.Bu nedenle çalışma kapsamında amaç, kentsel dönüşüm proje ve uygulama süreçlerinde temel ilkeler olarak kabul edilen sürdürülebilirliğin farklı boyutlarının, özelliklede son yıllarda koruma altına alınan kent merkezlerindeki tarihi alanlarda gerçekleştirilen dönüşüm çalışmalarını sürdürülebilirlik boyutunda inceleyerek, yeni oluşan yaşam alanlarında ortaya çıkan değişim-dönüşümleri fiziksel, sosyal, kültürel açıdan gözlemlemektir. Bu anlamda kentsel dönüşüm ile sürdürülebilirlik ilkelerini bir arada sentezleyerek dönüşüm süreci ele alınmaktadır. sürdürülebilirlik az enerji, az atık, doğal verileri kullanma? v.b. yaklaşımlarını savunmakta ve mevcut yapı stoğunun fiziksel, sosyal, kültürel, mekansal sürdürülebilirliğinin sağlanarak, kent dokusundaki mevcut bölgelere özgü verileri kullanarak, terk edilmiş alanların potansiyelleri ortaya çıkarılabilmektedir.Çalışmanın aktarım biçiminde, öncelikle dönüşüm-sürdürülebilirlik kavramları tanımlanarak, bu kavramların birbiriyle ilişkisi öne çıkarılmaktadır. Dönüşümün dünyada ve Türkiye'de yaşanan tarihsel süreçleri ve uygulama biçimleri ortaya konulmaktır. Bu değerlendirmeler ile İstanbul tarihi kentsel alanlarında yapılan dönüşüm uygulamaları, sürdürülebilirlik kriterleri bağlamında incelenmektedir. Ortaya çıkan sonuçlar üzerinden yapılan ve yapılacak olan dönüşüm uygulamalarının sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi yapılmaktadır. Buna paralel olarak dünyada benzer sorunlarla uzun yıllardır dönüşüm süreci yaşayan İspanya-Barcelona kentinde gerçekleştirilen çalışmalar değerlendirilmektedir. Türkiye ve İspanyada gerçekleştirilen kentsel dönüşüm uygulama örneklerinin yanı sıra, Türkiye'de farklı müdahale biçimleri yapılan Fener- Balat bölgesinde gerçekleştirilen dönüşüm çalışmalarını sürdürülebilirlik bağlamında ele alınmaktadır.Sonuçta günümüzde gerçekleştirilen kentsel dönüşüm çalışmalarının kentleri nasıl etkilediği, neleri değiştirilebileceği istenilen hedefe ulaşıp ulaşılamayacağını, kentlerin sadece fiziksel yapısının dönüşümü değil sosyal, kültürel, mekansal, ekonomik, yasal, çevresel unsurları ile gerçekleşmesi gerektiği vurgulanacaktır. Anahtar Kelime: Dönüşüm = Transformation ; Sürdürülebilir tasarım = Sustainable design ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Yenilenme = Renewal