Mimari tasarım eğitimine bütüncül/ metaforik bir yaklaşım

Abstract

Tez, mimari bütüne, mimari tasarım olgusuna ve bu bağlamda mimari tasarım eğitimine bütüncül bir yaklaşım geliştirme amacındadır. Bu amaç doğrultusunda, konuyu, olumlamacı tutumları ve indirgemeci tavırları aşan yorumsal/hermenötiksel bir boyuta taşır. Bunu yaparken, metaforu, bütüncül bir yaklaşım stratejisi olarak görür. Bölüm 1’de; bütüncül yaklaşım, mimari tasarım ve eğitimine bütüncül yaklaşımın karakteristiği açıklanmaktadır. Bölüm 2’de; bütünün kapsamı sorununa değinilmektedir. Özne-nesne etkileşiminin bütün üzerindeki ontik etkisi ele alınmaktadır. Bütün içindeki farklılaşmalar, katmanlaşmalar betimlenmektedir. Bütüne bilinçli bir dışarıdan bakışta, evrene bakış açılarının yarattığı farklı bütün kavramlarının tanımları yapılarak, bütüncül yaklaşımın kapsamı ortaya konmaktadır. Bu kapsamda, olgular karşısında, öznelliğin yarattığı kültürel, düşünsel ve bilimsel kavramların, süreçlerin ve durumların, evrenin keşfedilmesiyle oluşan bilgi üzerindeki etkisi ele alınmaktadır. Bu etkilerin, dil ve mimari bütün ile olan ilişkisi kurulmaktadır. Antik Yunan’dan başlayarak, Batı düşüncesinin karakteristiği ve evrene bakışındaki değişim ve dönüşümün, mimarlığa, mimari tasarım düşüncesine ve mimari tasarım eğitimine etkisi değerlendirilmektedir. Kültürel, bilimsel ve düşünsel bütüne bakış açılarına göre indirgemeci yaklaşımlar ile bunların mimari tasarıma yansımaları saptanmaktadır. Mimari tasarımın indirgenme süreci değerlendirilirken, hermenötiğin bütüncüllüğü ortaya konmakta; mimari tasarım eğitimine yönelik perspektifler yaratılmaktadır. Bu perspektiflerde yorumun sınırları, kurgusallığı, dille ilişkisi, deneyimin bütüncül olanı anlamadaki fenomenolojisi ve yorumun mimari tasarım üzerindeki etkileri vurgulanmaktadır. indirgemeci mimari tasarım yaklaşımlarının biçimsel ve yapısal özellikleri betimlenmektedir. Bölüm 3’de; bütüncül olana yönelinmekte, mimari tasarım eğitimindeki paradigmatik oluşumların, eğitimde, öğretme/öğrenme ile ilişkisi kurulmaktadır. Bütüncül yaklaşımda, öğrenme, metafor ve diyalog ilişkisinin deneyimsel, metaforik oluşumunun hermenötikselliğine bağlı olarak, öğrenme/öğretme ilişkisindeki anlama olgusunun, tarihsellik içindeki çözümlenmesinin ve fenomenolojisinin kavramsal çerçevesi oluşturulmaktadır. Mimari tasarım eğitiminde, öğreten-öğrenen ilişkisindeki diyaloglarda, bütünün tasarlanmasında ve anlaşılmasında, metaforun bütünü oluşturmadaki/bütünleştirmedeki potansiyeli ortaya konmaktadır. Metafordaki disiplinlerarası ve bütünlerarası ilişkilendirici potansiyel; bütünü ve bütüncül olanı anlamlandırma ve açıklamaya dönük, hermenötiksel, fenomenolojik, psikolojik, dilbilimsel ve yapısal temeller, mimari tasarım eğitiminin diyalog ortamında ele alınmaktadır. Mimarlık tarihinde, metaforun sanatsal yaratıcılığının paradigmatikliği tanımlanmaktadır. Bölüm 4’de; önceki bölümlerde yer alan, bütüne ve bütüncül olana yönelik gerçekler, ontolojik-estetik, epistemolojik-evrensel, mantıksal-dilsel, yapısal-biçimsel, deneyimsel-tarihsel birlik oluşturucu bakış açılarına göre özetlenmektedir. Bu gerçeklerin ışığında, mimari tasarım eğitiminde, metaforun, sonlu ile sonsuz yorumunun paradigmatik salınımına yönelik bütüncül bir çerçeve betimlenmektedir.