Endüstri ürünleri tasarımında arayüz ergonomisi açısından iş makinelerinin tasarımı üzerine bir çalışma

Abstract

Tarihin ilk çağlarından itibaren insanoğlu, daha iyi yaşam koşulları sağlamak, her türlü tehlikeden korunmak ve görkemli medeniyetler inşa etmek amacı ile yeryüzünü imar etme çabasına girişmiştir.Girişmiş olduğu bu imar çalışmalarında kendi fiziksel güç ve yeteneklerinin sınırlı kaldığının farkına vararak kendi işlerini kolaylaştıracak ve daha büyük işler çıkartmasını sağlayacak yeni yol ve yöntemler geliştirmeye çalışmıştır.İlk olarak basit kazma, kürek, balta gibi aletler yaparak ve taşımacılık ile tarımda kullanmak üzere kendisinden daha güçlü olan hayvanları ehlileştirerek başladığı bu araştırma ve buluşlar sanayi devrimi ile zirveye ulaşmıştır.Sanayi devriminden sonra ülkelerin birbirlerinden daha güçlü medeniyetler kurma yarışı; buhar gücünün keşfi, petrolün bulunması, içten yanmalı motorların icadı ile birleşmiş ve insanları daha güçlü, daha hızlı, daha değişik yeteneklere sahip makineler tasarlamaya itmiştir.İnsanlar kazı yapmak, yol yapmak, binalar inşa etmek, tüneller açmak, büyük barajlar yapmak amacı ile küreyici, sıkıştırıcı, kazıcı, yükleyici ve taşıyıcı makineler geliştirmiştir.Küresel ticari rekabetin artması ve ihtiyaçların çeşitlenmesi iş makinelerinin tasarım ve üretimi üzerine yeni çalışmaları zorunlu kılmıştır. İş makinesi üreten firmalar mallarını satabilmek ve birbirleri ile olan rekabette öne çıkabilmek için üretecekleri iş makinelerinde işlevsel mükemmelleşmeyle birlikte biçimsel özellikleri ile de daha estetik ve dikkat çekici iş makinesi tasarımları ortaya koymaya çalışmaktadırlar.İş makineleri başta yekpare bütün gövdeleri olmak üzere diğer donanım ve uzantılarının biçimsel özellikleri ile birlikte bir arayüzlere sahiptirler. İş makinelerinin satın alınmasına karar verecek, iş makinelerini kullanacak ve onlarla görsel, duysal ve diğer algı yolları ile iletişime geçecek olan insan ve çevre ile iş makineleri arasında bir arayüz dili bulunmaktadır.İş makineleri kendi biçimsel özellikleri ve arayüz dilleri aracılığı ile sahip oldukları yetenekleri ve tehlikelilik, dayanıklılık, güçlülük vb. özellikleri muhataplarına anlatmak durumundadırlar. Ayrıca kullanıcılarına oturma elemanları, göstergeleri, kontrol elemanları ve kontrol uzantılarının biçimsel-işlevsel özellikleri ve de arayüzleri vasıtası ile ergonomik kullanım kolaylığı, sürüş konforu ve güvenliğini sağlamak zorundadırlar. Bunun içinde biçimsel ve işlevsel özelliklerinin tasarımına ?arayüz ergonomisi? bağıntısında yaklaşılmak zorundadır.Bu çalışmanın amacı, iş makinelerinin tasarımında biçimsel ve işlevsel yetkinliğe ulaşılması için henüz tasarım aşamasında ve de daha sonraki süreçlerde arayüz ergonomisi ile arayüz ergonomisinin bağlantılı olduğu diğer kavramların etkileşim alanlarının tanımlanması ve tasarımcılar tarafından yararlanılmasını sağlamaktır.